भारतातील वस्तू व सेवा कर (GST) २०१७ पासून लागू झाला आणि सुरुवातीपासूनच त्यातील वेगवेगळ्या करस्लॅब्समुळे नागरिकांना व व्यापाऱ्यांना थोडे गुंतागुंतीचे वाटत होते. महागाईचा दबाव, दैनंदिन खर्चातील वाढ व ग्राहकांच्या तक्रारी लक्षात घेऊन सरकारने अखेर मोठा निर्णय घेतला आहे. २२ सप्टेंबर २०२५ पासून लागू झालेल्या GST Cut Savings अंतर्गत १२% व २८% असे दोन GST स्लॅब काढून टाकण्यात आले आहेत. परिणामी अनेक आवश्यक वस्तूंवरील करदर ०% व ५% झाला आहे.
या निर्णयामुळे सर्वसामान्य ग्राहकांपासून ते व्यापाऱ्यांपर्यंत सर्वांना थेट फायदा होणार आहे. किराणा, शाळेच्या वस्तू, औषधे व इलेक्ट्रॉनिक्स यांचे दर लक्षणीयरीत्या कमी झाले असून दरमहा हजारो रुपयांची बचत शक्य आहे.
GST दरांमध्ये झालेले बदल
०% GST मध्ये आलेली उत्पादने
पूर्वी ५% GST असलेल्या अनेक दैनंदिन वस्तू आता पूर्णपणे करमुक्त झाल्या आहेत. यामध्ये –
पनीर, छेना
UHT (लाँग-लाईफ) दूध
पिझ्झा ब्रेड, खाखरा, पराठा, कुलचा
जीवन व आरोग्य विमा
३३ जीवनरक्षक औषधे
मेडिकल ऑक्सिजन
शाळेच्या वस्तू: शार्पनर, क्रेयॉन्स, पेन्सिल, रबर, वह्या

या कपातीमुळे विद्यार्थ्यांचे पालक, मध्यम व निम्न उत्पन्न गट, तसेच आरोग्य सेवा घेणाऱ्या रुग्णांना मोठा दिलासा मिळेल.
५% GST मध्ये आलेल्या दैनंदिन वस्तू
दैनंदिन जीवनातील आवश्यक वस्तू जसे की –
पॅक केलेले पीठ, तांदूळ
नमकीन, बिस्किटे
साबण, शॅम्पू
टूथपेस्ट, डिटर्जंट
यावर आता फक्त ५% GST लागू आहे. यापूर्वी काही वस्तूंवर १२% व १८% GST होता.
इलेक्ट्रॉनिक्स: २८% वरून १८%
ग्राहकांसाठी सर्वात मोठा बदल म्हणजे इलेक्ट्रॉनिक्स वस्तूंवरील GST कपात. एसी, फ्रीज, टीव्ही, मोबाईल अॅक्सेसरीज यावर आधी २८% कर होता. आता तो १८% पर्यंत कमी झाला आहे. त्यामुळे सणासुदीच्या काळात जास्त लोक महागड्या वस्तू खरेदी करण्यास उत्सुक होतील.
प्रत्येक घरातील खरेदी वेगळी असते, त्यामुळे बचतीचे प्रमाण वेगळे असेल. तरीही एका सरासरी कुटुंबासाठी अंदाज असा आहे –
किराणा व अन्नपदार्थ: ₹१०० – ₹५०० बचत
सौंदर्य व घरगुती वस्तू: ₹५० – ₹२०० बचत
शाळेच्या वस्तू: ₹२० – ₹१०० बचत
इलेक्ट्रॉनिक्स (मोठ्या खरेदीत): ₹२,००० – ₹५,००० पर्यंत बचत
यामुळे लहान कुटुंबांना दरमहा ₹२०० ते ₹५०० बचत तर मोठ्या कुटुंबांना दरमहा ₹१००० पेक्षा जास्त बचत होऊ शकते.
जास्त फायदा कोणाला होणार?
मध्यम व निम्न उत्पन्न गट: कारण यांचा खर्च प्रामुख्याने किराणा, शाळेच्या वस्तू व औषधांवर होतो.
विद्यार्थ्यांचे पालक: शाळेच्या वस्तूंवर ०% GST लागू असल्याने थेट फायदा.
इलेक्ट्रॉनिक्स खरेदी करणारे ग्राहक: सणासुदीच्या खरेदीत मोठी बचत.
ग्रामीण व उपनगरी ग्राहक: दैनंदिन वस्तूंवर कमी GST असल्याने फायदा थेट जाणवणार.
GST Cut Savings मुळे केवळ ग्राहकांनाच फायदा होणार नाही तर संपूर्ण अर्थव्यवस्थेवर सकारात्मक परिणाम होईल.
खरेदी शक्ती वाढणार: नागरिकांच्या हातात जास्त पैसा राहील.
सणासुदीच्या विक्रीला चालना मिळणार: इलेक्ट्रॉनिक्स व किराणा विक्रीत वाढ होईल.
महागाईत काहीशी घट: करकपातीनंतर उत्पादन व वितरण खर्च कमी होईल.
लघु उद्योजकांना मदत: अधिक ग्राहकांमुळे लहान दुकानदारांची विक्री वाढेल.
GST Cut Savings हा निर्णय सर्वसामान्य ग्राहकांसाठी दिलासादायक आहे. किराणा, औषधे, शाळेच्या वस्तू व इलेक्ट्रॉनिक्सवर दरकपात झाल्याने प्रत्येक कुटुंबाला दरमहा काहीशे रुपयांची बचत होईल. विशेषतः मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी ही मोठी मदत ठरेल. यामुळे एकीकडे ग्राहकांना दिलासा मिळेल तर दुसरीकडे अर्थव्यवस्थेला देखील सकारात्मक गती मिळेल.
Also Read – Maharashtra

