मुंबई/नवी दिल्ली:
पश्चिम आशियाई देशांमध्ये कामाच्या शोधात गेलेल्या भारतीय कामगारांच्या समस्या अनेकदा गंभीर स्वरूप धारण करतात. अशीच एक हृदयद्रावक घटना ओमान (Oman) या देशातून समोर आली होती, जिथे ३६ भारतीय कामगार एका खासगी कंपनीच्या फसवणुकीमुळे अडचणीत सापडले होते. त्यांच्याकडे भारतात परत येण्यासाठी कोणताही मार्ग उरला नव्हता. तथापि, भारत सरकारने केलेल्या तात्काळ आणि जबरदस्त प्रयत्नांमुळे या कामगारांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पियूष गोयल (Piyush Goyal) यांच्या थेट हस्तक्षेपानंतर, ओमानमधून ३६ भारतीय कामगारांची सुटका (36 Indian workers rescued from Oman) करण्यात आली असून त्यांना मायदेशी परत आणण्यात आले आहे.
या सर्व कामगारांना ‘वंदे भारत मिशन’ अंतर्गत विशेष विमानाने मायदेशी आणण्यात आले आहे. ही घटना केवळ कामगारांसाठीच नव्हे, तर परदेशात काम करणाऱ्या प्रत्येक भारतीयासाठी १ जबरदस्त दिलासादायक ठरली आहे, कारण यातून परदेशात अडकलेल्या नागरिकांच्या मदतीसाठी सरकारची असलेली कटिबद्धता सिद्ध झाली आहे.
ओमानमधील कामगारांचे नेमके दुर्दैव आणि हाल
ओमान मध्ये अडकलेले हे ३६ कामगार मुख्यतः बांधकाम आणि तांत्रिक क्षेत्रातील होते. ते एका खासगी कंपनीत चांगल्या वेतनाच्या आशेने कामासाठी गेले होते, परंतु कंपनीने त्यांना ठरल्याप्रमाणे वेतन दिले नाही. या अडचणींमुळे त्यांची स्थिती अत्यंत गंभीर आणि हलाखीची झाली होती.
हालअपेष्टा: कंपनीने वेतन थांबवल्यामुळे कामगारांवर उपासमारीची वेळ आली होती. त्यांच्या निवाऱ्याची (Accommodation) व्यवस्था अत्यंत निकृष्ट दर्जाची होती. अनेक महिने त्यांना कोणत्याही मदतीशिवाय, कमी अन्न-पाण्यावर तग धरून राहावे लागले.
कायदेशीर अडथळे: कामगारांचे वर्क व्हिसा (Work Visa) आणि एक्झिट व्हिसा (Exit Visa) संबंधित कंपनीने जाणीवपूर्वक थांबवून ठेवले होते. अनेक कामगारांचे करार संपले असूनही, त्यांना मायदेशी परतण्यास कंपनी टाळाटाळ करत होती. कागदपत्रांच्या आणि पैशांच्या अभावी, हे कामगार ओमानमधील विमानतळ परिसरात किंवा कामगार शिबिरांमध्ये अक्षरशः अडकून पडले होते. ही परिस्थिती त्यांच्यासाठी गंभीर मानसिक आणि शारीरिक ताण निर्माण करत होती.
सामाजिक माध्यमांचा आधार: अखेर, या कामगारांनी मदतीसाठी सामाजिक माध्यमांचा (Social Media) आधार घेतला आणि हा संदेश भारतीय दूतावासाच्या माध्यमातून नवी दिल्लीपर्यंत पोहोचला.
पियूष गोयल यांचा तात्काळ आणि जबरदस्त हस्तक्षेप
या ३६ भारतीय कामगारांच्या गंभीर आणि हताश परिस्थितीची बातमी केंद्रीय मंत्री पियूष गोयल यांच्यापर्यंत पोहोचताच, त्यांनी कोणतीही दिरंगाई न करता, तात्काळ आणि जबरदस्त हस्तक्षेप केला.
उच्च-स्तरीय निर्देश: गोयल यांनी तातडीने ओमानमधील भारतीय दूतावास (Indian Embassy) आणि परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयाशी (MEA) संपर्क साधून कामगारांच्या सुटकेसाठी उच्च-स्तरीय निर्देश दिले.
दूतावासाची सक्रियता: दूतावासाच्या अधिकाऱ्यांनी त्वरित ओमानच्या श्रम मंत्रालयाशी (Labour Ministry) संपर्क साधला आणि अडकलेल्या कामगारांच्या समस्यांवर चर्चा केली. दूतावासाच्या एका विशेष पथकाने कामगारांच्या शिबिराला भेट देऊन त्यांना आवश्यक अन्न, पाणी आणि वैद्यकीय मदत पुरवली.
कंपनीवर दबाव: कामगारांचे अडकलेले वेतन मिळवण्यासाठी आणि त्यांची कागदपत्रे परत मिळवण्यासाठी दूतावासाने संबंधित खासगी कंपनीवर जबरदस्त कायदेशीर आणि राजनैतिक दबाव आणला. या दबावामुळे कंपनीला अखेर नमते घ्यावे लागले आणि कामगारांचे एक्झिट व्हिसा क्लिअर करण्यात आले.
मायदेशी परतणे: सर्व कामगारांची कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर, भारत सरकारने त्यांना ‘वंदे भारत मिशन’ अंतर्गत विशेष विमानाने मायदेशी परत आणण्याची व्यवस्था केली. पियूष गोयल यांच्या प्रयत्नांमुळे हे कामगार सुरक्षित सुटका होऊन त्यांच्या कुटुंबाकडे परतले.
भविष्यातील उपाययोजना आणि धोरणात्मक बदल
ओमानमधून ३६ भारतीय कामगारांची सुरक्षित सुटका ही दिलासादायक असली तरी, अशा घटना वारंवार घडू नयेत यासाठी सरकारने काही गंभीर धोरणात्मक बदल करणे आवश्यक आहे:
कठोर करार तपासणी: परदेशात कामगार पाठवणाऱ्या एजन्सीज आणि कंपन्यांच्या करारांची भारत सरकारकडून कडक तपासणी (Vetting) करण्यात यावी. तसेच, कंपन्यांच्या पार्श्वभूमीची आणि आर्थिक स्थिरतेची कसून चौकशी करणे बंधनकारक करावे.
अनिवार्य विमा योजना: परदेशात काम करणाऱ्या प्रत्येक भारतीय कामगारासाठी वेतन न मिळाल्यास किंवा अपघात झाल्यास त्वरित मदत मिळू शकेल, अशी अनिवार्य विमा योजना लागू करावी.
जलद तक्रार निवारण यंत्रणा: ओमान आणि इतर आखाती देशांशी द्विपक्षीय करार करून कामगारांच्या वेतन आणि कागदपत्रे संबंधित वादांवर जलद तक्रार निवारण यंत्रणा (Fast Track Grievance Redressal) स्थापित करावी. यामुळे दूतावासाला लगेच कायदेशीर कारवाई करता येईल.
जागरूकता मोहीम: परदेशात जाणाऱ्या कामगारांना त्यांच्या हक्कांबद्दल आणि संकटकाळात संपर्क साधायच्या क्रमांकांबद्दल १ जबरदस्त जागरूकता मोहीम (Awareness Campaign) चालवणे आवश्यक आहे.
निष्कर्ष
केंद्रीय मंत्री पियूष गोयल यांनी दाखवलेली तत्परता आणि संवेदनशीलता कौतुकास्पद आहे. या जबरदस्त सुटकेमुळे परदेशात अडकलेल्या भारतीयांसाठी एक आशेचा किरण निर्माण झाला आहे. मात्र, परदेशातील भारतीय कामगारांची सुरक्षा आणि मानवाधिकार जपणे ही केवळ एक घटनात्मक जबाबदारी नसून, गंभीर राष्ट्रीय प्राथमिकता आहे. भविष्यकाळात अशा घटना टाळण्यासाठी धोरणात्मक आणि कायदेशीर उपाययोजना अधिक सक्षम करणे आवश्यक आहे.
Follow Us On
Instagram :
https://www.instagram.com/policernews
X Account :
Read Also
