चेन्नई विमानतळावर (Chennai Airport) गुरुवारी (९ ऑक्टोबर २०२५) पहाटे एक १ जबरदस्त आणि थरारक घटना घडली, ज्यामुळे हवाई वाहतूक सुरक्षिततेचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले. इंडिगो एअरलाईनच्या (Indigo Airline) एका विमानाचे टेक-ऑफ (Take-off) करण्यापूर्वीच कॉकपिटमधील काच क्रॅक (Cockpit Glass Crack) झाल्याचे वैमानिकाच्या निदर्शनास आले. वैमानिकाने दाखवलेल्या असामान्य समयसूचकतेमुळे मोठा अपघात टळला आणि विमानातील ७६ प्रवासी तसेच क्रू मेंबर्स (Crew Members) सुरक्षित राहिले. चेन्नई विमानतळावरील हा प्रसंग विमान सुरक्षिततेच्या दृष्टिकोनातून एक महत्त्वाचा धडा ठरला आहे.
ही घटना पहाटेच्या सुमारास घडली, ज्यामुळे विमान सुरक्षा (Flight Safety) आणि विमानांच्या नियमित देखभालीवर (Maintenance) अधिक लक्ष देण्याची गरज पुन्हा एकदा समोर आली आहे.
नेमकी घटना आणि वैमानिकाची ‘१ जबरदस्त’ सतर्कता
इंडिगो विमान अपघात टळला याची माहिती देताना, स्थानिक विमानतळ प्रशासनाने सांगितले की, इंडिगोचे विमान क्रमांक 6E-XXX चेन्नईहून कोईम्बतूरकडे (Chennai to Coimbatore) जाण्यासाठी सज्ज होते. पहाटे ६:०० वाजण्याच्या सुमारास, विमान टेक-ऑफ करण्यासाठी रनवेवर (Runway) वेगाने धावत होते. त्याचवेळी, वैमानिकाला कॉकपिटच्या बाहेरील काचेला (Outer Pane of Windshield) तडा गेल्याचे दिसले.
धाडसी आणि निर्णायक क्षण: वैमानिकाने विमानाचा वेग जास्त असतानाही, कोणतीही जोखीम न घेता, तात्काळ टेक-ऑफ रद्द करण्याचा (Aborted Take-off) निर्णय घेतला. हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा होता, कारण जर वैमानिकाने हा निर्णय घेण्यास थोडा जरी विलंब केला असता, तर विमान हवेत असताना किंवा वेगाने धावत असताना काच पूर्णपणे फुटून गंभीर अपघात होण्याची शक्यता होती. वैमानिकाने आपले प्रशिक्षण आणि अनुभव वापरून ७६ प्रवाशांचे जीव वाचवले.
प्रवाशांची सुखरूप सुटका: टेक-ऑफ रद्द केल्यानंतर, विमान सुरक्षितपणे रनवेवरून टॅक्सीवे (Taxiway) द्वारे पार्किंग बे (Parking Bay) कडे नेण्यात आले. विमानातील सर्व ७६ प्रवासी आणि क्रू मेंबर्सना कोणतीही इजा न होता सुखरूप विमानातून खाली उतरवण्यात आले. या घटनेमुळे प्रवाशांमध्ये काही प्रमाणात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते, परंतु इंडिगो कर्मचाऱ्यांनी त्यांना योग्य माहिती देऊन धीर दिला.
पर्यायी व्यवस्थेने दिलासा: इंडिगो एअरलाईनने प्रवाशांसाठी तातडीने दुसऱ्या विमानाची व्यवस्था केली आणि त्यांना कोणताही मोठा विलंब न करता कोईम्बतूरला रवाना केले. यामुळे प्रवाशांचा पुढील प्रवास सुरळीत झाला आणि त्यांना जास्त गैरसोय झाली नाही. ही एअरलाईनची आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्याची क्षमता दर्शवते.
कॉकपिट काच क्रॅक होण्याची संभाव्य कारणे: एक ‘गंभीर’ तांत्रिक विश्लेषण
विमानाचे कॉकपिट काच क्रॅक होणे ही एक गंभीर तांत्रिक समस्या आहे, जी अनेक कारणांमुळे उद्भवू शकते. हवाई वाहतूक सुरक्षिततेसाठी अशा घटनांचे सखोल विश्लेषण करणे आवश्यक असते.
विदेशी वस्तूंचा आघात (Foreign Object Damage – FOD): रनवेवर टेक-ऑफ करत असताना एखादा लहान दगड, पक्षी किंवा इतर कोणताही वस्तू (Foreign Object) वेगाने काचेला आदळल्यास क्रॅक होऊ शकतो. एअरपोर्ट रनवेचे नियमित FOD तपासणी करणे आवश्यक असते. चेन्नई विमानतळावर अशा तपासण्या नियमित होतात, तरीही अशी घटना घडणे दुर्मिळ असते.
उच्च दाब आणि तापमानातील बदल (Pressure and Temperature Changes): कॉकपिटची काच अनेक स्तरांची (Multi-layered) बनलेली असते आणि ती उच्च दाब तसेच तीव्र तापमानातील बदल सहन करण्यासाठी डिझाइन केलेली असते. मात्र, काचेच्या संरचनेत कमकुवत बिंदू असल्यास किंवा वेगात असताना अचानक झालेल्या दाबातील बदलांमुळे क्रॅक येऊ शकतात.
उत्पादन दोष (Manufacturing Defect): काही वेळा काचेच्या निर्मितीमध्येच काही सूक्ष्म दोष राहिल्यास, ते कालांतराने तडा जाण्यास कारणीभूत ठरतात. अशा दोषांचे लवकर निदान होणे महत्त्वाचे असते, कारण हे दोष बाहेरील निरीक्षणातून लगेच दिसत नाहीत.
संरचनात्मक ताण (Structural Stress): विमानाचे वय, वारंवार उड्डाणे आणि लँडिंग तसेच उड्डाण दरम्यानच्या ताणामुळे काचेच्या सभोवतालच्या संरचनेवर ताण येऊ शकतो, ज्यामुळे क्रॅक होऊ शकतात.
देखभालीतील त्रुटी (Maintenance Issues): विमानांच्या नियमित देखभालीदरम्यान (Regular Maintenance Checks) काही लहान दोष नजरेतून सुटल्यास ते भविष्यात मोठ्या समस्येत बदलू शकतात. म्हणूनच प्री-फ्लाइट आणि पोस्ट-फ्लाइट तपासण्या अत्यंत महत्त्वाच्या असतात.
या घटनेमागे नेमके कोणते कारण होते, याचा सखोल तपास नागरिक विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (Directorate General of Civil Aviation – DGCA) तातडीने सुरू केला आहे. DGCA ची तांत्रिक टीम विमानाची कसून तपासणी करेल आणि कॉकपिट काच क्रॅक होण्यामागचे नेमके कारण शोधेल. अशा तपासातून भविष्यातील घटना टाळण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचवल्या जातात.
हवाई वाहतूक सुरक्षेचे ‘गंभीर’ महत्त्व आणि भविष्यातील उपाययोजना
हवाई वाहतूक क्षेत्रात विमान सुरक्षा ही सर्वोच्च प्राधान्याची बाब आहे. जगभरातील नियामक संस्था आणि विमान कंपन्या ‘शून्य-अपघात’ धोरणाचे (Zero-Accident Policy) पालन करण्याचा प्रयत्न करतात. इंडिगो विमान अपघात टळला ही घटना या तत्त्वाचे महत्त्व अधोरेखित करते.
वैमानिकाच्या प्रशिक्षणाचे महत्त्व: या घटनेतून वैमानिकाच्या कठोर प्रशिक्षणाचे महत्त्व दिसून येते. आपत्कालीन परिस्थितीत त्वरीत आणि योग्य निर्णय घेणे हे वैमानिकाच्या कौशल्यावर अवलंबून असते. अशा घटनांमध्ये वैमानिकाची सतर्कता अनेक जीव वाचवते.
नियमित तपासणीचे मानके: डीजीसीए आणि विमान कंपन्यांना सुरक्षा मानकांचे अधिक कठोरपणे पालन करण्यास आणि विमानांची नियमित आणि कसून तपासणी (Pre-flight and Post-flight Checks) करण्यास प्रोत्साहित करते. तंत्रज्ञानाचा वापर करून सूक्ष्म दोषांचेही निदान करणे आवश्यक आहे.
प्रवाशांचा विश्वास टिकवणे: अशा घटनांमुळे प्रवाशांमध्ये काही प्रमाणात भीतीचे वातावरण निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे विमान कंपन्यांना सुरक्षा प्रोटोकॉल अधिक मजबूत करणे आणि पारदर्शकपणे माहिती देणे आवश्यक आहे, जेणेकरून ७६ प्रवाशांचे सुरक्षा सुनिश्चित करून त्यांचा विश्वास कायम राहील.
तंत्रज्ञानाचा वापर: आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून विमानांमधील दोष आपोआप शोधणारी प्रणाली (Automated Fault Detection Systems) विकसित करणे, तसेच कॉकपिटच्या काचेसाठी अधिक मजबूत आणि लवचिक सामग्रीचा वापर करणे आवश्यक आहे.
निष्कर्ष: भविष्यातील ‘सुरक्षित’ हवाई प्रवासासाठी एक धडा
चेन्नई विमानतळावर घडलेली ही घटना एक गंभीर धोक्याची घंटा होती, परंतु वैमानिकाच्या समयसूचकतेमुळे १ जबरदस्त आणि संभाव्य मोठी दुर्घटना टळली. ही घटना विमान कंपन्या, नियामक संस्था आणि विमानतळ प्रशासनासाठी एक महत्त्वाचा धडा आहे.
इंडिगो विमान अपघात टळला यातून मिळालेला अनुभव भविष्यातील सुरक्षित हवाई प्रवासासाठी महत्त्वाचा ठरेल. विमानांची नियमित आणि कसून तपासणी, तांत्रिक कर्मचाऱ्यांचे अद्ययावत प्रशिक्षण आणि आपत्कालीन परिस्थितीसाठी कठोर प्रोटोकॉल हे हवाई प्रवासाची सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. हवाई प्रवासावरील लोकांचा विश्वास टिकवून ठेवण्यासाठी प्रत्येक स्तरावर सुरक्षिततेशी कोणतीही तडजोड केली जाऊ नये, हेच या घटनेतून पुन्हा सिद्ध झाले आहे.
Follow Us On
Instagram :
https://www.instagram.com/policernews
X Account :
Read Also
