नागपूर: सरत्या वर्षाला निरोप देऊन नवीन वर्ष २०२६ चे स्वागत करण्यासाठी अवघे काही तास शिल्लक असताना खगोलप्रेमींसाठी एक आनंदाची बातमी समोर आली आहे. २०२६ या नवीन वर्षाची सुरुवात अत्यंत नयनरम्य खगोलीय घटनांनी होणार आहे. जानेवारी महिन्याच्या पहिल्याच आठवड्यात आकाशात ‘सुपरमून’ (Supermoon) आणि ‘उल्कावर्षावाचा’ (Meteor Shower) अद्भुत नजारा पाहायला मिळणार आहे. नागपूरसह संपूर्ण विदर्भातील आकाशप्रेमींसाठी ही एक मोठी पर्वणी ठरणार आहे.
नवीन वर्षाच्या तिसऱ्याच दिवशी, म्हणजेच ३ जानेवारी २०२६ रोजी चंद्र पृथ्वीच्या अत्यंत जवळ येणार आहे. खगोलशास्त्रीय भाषेत याला ‘पेरिगी’ (Perigee) असे म्हणतात. जेव्हा पौर्णिमेचा चंद्र पृथ्वीच्या सर्वात जवळच्या बिंदूवर असतो, तेव्हा तो नेहमीपेक्षा अधिक मोठा आणि तेजस्वी दिसतो, ज्याला आपण ‘सुपरमून’ म्हणतो. ३ जानेवारीच्या रात्री आकाशात चंद्राचे बिंब नेहमीपेक्षा सुमारे ७ ते १० टक्के मोठे आणि अधिक प्रकाशमान दिसणार आहे.
विश्वभारती केंद्राचे प्रमुख आणि खगोल अभ्यासक प्रभाकर दोड यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या दिवशी सूर्य आणि चंद्र दोन्ही पृथ्वीच्या जवळ असतील. यामुळे समुद्रात मोठ्या भरतीची शक्यता असली तरी, निरीक्षकांसाठी हा एक विलोभनीय अनुभव असेल.
सुपरमूनसोबतच ३ आणि ४ जानेवारीच्या रात्री ‘क्वाड्रँटिड’ (Quadrantids) नावाचा उल्कावर्षावही आपल्या शिखरावर असेल. दरवर्षी जानेवारीच्या सुरुवातीला होणारा हा उल्कावर्षाव त्याच्या तेजस्वी ‘फायरबॉल्स’साठी ओळखला जातो. आकाश निरभ्र असल्यास तासाला अनेक उल्का पडताना दिसू शकतात. मात्र, यंदा ३ जानेवारीलाच पौर्णिमा (सुपरमून) असल्याने चंद्राच्या प्रखर प्रकाशामुळे फिकट उल्का पाहण्यात काहीसा अडथळा येऊ शकतो. तरीही तेजस्वी उल्कांचा मागोवा घेणे शक्य होणार आहे.
केवळ जानेवारीचा पहिला आठवडाच नाही, तर संपूर्ण २०२६ वर्ष खगोलीय घटनांनी भरलेले असणार आहे. प्रभाकर दोड यांनी वर्तवलेल्या अंदाजानुसार:
- चंद्रग्रहण: ३ मार्च २०२६ रोजी होळीच्या दिवशी खंडग्रास चंद्रग्रहण होणार असून ते भारतातून दिसणार आहे.
- ग्रहांचे दर्शन: सध्या गुरु ग्रह रात्रभर आकाशात तेजस्वीपणे दिसत असून तो खगोलप्रेमींच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे. १ फेब्रुवारीपर्यंत शुक्र ग्रहाचे विलोभनीय दर्शन होईल, त्यानंतर तो काही काळ अस्ताला जाईल.
- उल्कावर्षावांच्या तारखा: वर्षभरात २३ एप्रिल, १३ ऑगस्ट, २१ ऑक्टोबर आणि डिसेंबर महिन्यात विविध उल्कावर्षाव अनुभवता येतील.
नागपूरमधील रमण विज्ञान केंद्र आणि इतर खगोल संस्थांनी नागरिकांना या घटनांचे निरीक्षण करण्याचे आवाहन केले आहे. शहरांमधील वाढते प्रकाश प्रदूषण (Light Pollution) टाळण्यासाठी खगोलप्रेमींनी शहराबाहेर किंवा उघड्या माळावर जाऊन हे निरीक्षण केल्यास अधिक चांगला अनुभव घेता येईल. ‘इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशन’ (ISS) आणि ‘स्टारलिंक्स’चे उपग्रह देखील अनेकदा फिरत्या चांदण्यांच्या रूपात दिसणार असून त्याची उत्सुकताही कायम आहे.
या खगोलीय घटनांमुळे २०२६ चे स्वागत विज्ञानाच्या आणि निसर्गाच्या अद्भुत नजाऱ्याने होणार आहे. त्यामुळे ३ जानेवारीची रात्र ही केवळ नवीन वर्षाचा आनंद साजरा करण्यासाठी नाही, तर अथांग आकाशातील किमया अनुभवण्यासाठी सज्ज राहण्याची आहे.
Follow Us On
Read Also
