नवी दिल्ली: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बुधवारी ‘प्रगती’ (PRAGATI – Pro-Active Governance and Timely Implementation) या माहिती आणि दळणवळण तंत्रज्ञान आधारित बहु-मॉडल व्यासपीठाच्या ५० व्या बैठकीचे अध्यक्षपद भूषवले. या ऐतिहासिक टप्प्यावर बोलताना पंतप्रधानांनी प्रशासकीय कामात ‘रिफॉर्म, परफॉर्म आणि ट्रान्सफॉर्म’ (सुधारणा, कामगिरी आणि परिवर्तन) या त्रिसूत्रीचा पुनरुच्चार केला. प्रकल्पांच्या प्रत्येक टप्प्यावर आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करणे ही काळाची गरज असून, यामुळे देशाच्या विकासाला गती मिळेल, असा विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
दशकातील यशस्वी वाटचाल आणि ८५ लाख कोटींचे प्रकल्प
गेल्या १० वर्षांत ‘प्रगती’ व्यासपीठामुळे ८५ लाख कोटी रुपयांहून अधिक किमतीच्या प्रकल्पांना गती मिळाली आहे. या व्यासपीठामुळे केवळ प्रकल्पांचा वेग वाढला नाही, तर केंद्र आणि राज्य सरकारांमधील समन्वय अधिक मजबूत झाला आहे. प्रगती बैठकीच्या माध्यमातून आतापर्यंत अनेक दशकांपासून रखडलेले प्रकल्प मार्गी लावण्यात यश आले असून, ही व्यवस्था सहकारी संघराजवादाचे (Cooperative Federalism) उत्तम उदाहरण ठरली आहे, असे पंतप्रधान मोदी यांनी नमूद केले.
‘रिफॉर्म, परफॉर्म आणि ट्रान्सफॉर्म’चा नवा अर्थ
पंतप्रधानांनी पुढील टप्प्यासाठी आपले व्हिजन स्पष्ट करताना सांगितले की:
१. रिफॉर्म (सुधारणा): प्रक्रियेकडून समाधानाकडे जाणे, नियम सुलभ करणे आणि ‘इज ऑफ लिव्हिंग’ वाढवणे म्हणजे सुधारणा होय.
२. परफॉर्म (कामगिरी): प्रकल्पाची अंमलबजावणी करताना वेळ, खर्च आणि गुणवत्ता या तिन्ही गोष्टींवर समान लक्ष केंद्रित करणे म्हणजे खरी कामगिरी.
३. ट्रान्सफॉर्म (परवर्तन): नागरिकांना मिळणाऱ्या सेवा, तक्रार निवारणाचा वेग आणि त्यांच्या जीवनात होणारा सकारात्मक बदल यावरून परिवर्तनाचे मोजमाप केले जावे.
पाच मोठ्या पायाभूत प्रकल्पांचा आढावा
या ५० व्या बैठकीत पंतप्रधानांनी ५ राज्यांमध्ये पसरलेल्या एकूण ४०,००० कोटी रुपयांच्या पाच महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचा आढावा घेतला. यामध्ये रस्ते, रेल्वे, ऊर्जा, जलसंपदा आणि कोळसा क्षेत्रातील प्रकल्पांचा समावेश होता. हे प्रकल्प निर्धारित वेळेत पूर्ण करण्यासाठी संबंधित मंत्रालयांनी आणि राज्य सरकारांनी एकत्रितपणे काम करावे, अशा सूचना त्यांनी दिल्या. प्रकल्पांच्या नियोजनापासून ते जमिनीवरील अंमलबजावणीपर्यंतच्या संपूर्ण साखळीत होणारा विलंब टाळण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्याचे आवाहन त्यांनी केले.
‘पीएम श्री’ योजनेवर विशेष लक्ष
या बैठकीत ‘पीएम श्री’ (PM SHRI) योजनेचाही आढावा घेण्यात आला. ही योजना केवळ पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी नसून, ती भविष्यातील शिक्षणाचा एक राष्ट्रीय मापदंड (Benchmark) बनायला हवी, असे पंतप्रधानांनी सांगितले. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी स्वतः प्रत्यक्ष भेटी देऊन या शाळांच्या कामगिरीचे मूल्यमापन करावे, अशी सूचना त्यांनी मुख्य सचिवांना दिली.
विकसित भारत @ २०४७ चे उद्दिष्ट
२०४७ पर्यंत ‘विकसित भारत’ बनवण्याचे स्वप्न हे केवळ धोरण नसून तो एक राष्ट्रीय संकल्प आहे. ‘प्रगती’ हे व्यासपीठ हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी एक शक्तिशाली इंधन म्हणून काम करत आहे. राज्यांनीही मुख्य सचिव स्तरावर ‘प्रगती’ सारखीच यंत्रणा विशेषतः सामाजिक क्षेत्रासाठी विकसित करावी, जेणेकरून तळागाळातील समस्यांचे निराकरण तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून वेगाने होईल, असे पंतप्रधान म्हणाले.
प्रशासकीय संस्कृतीतील बदल
पंतप्रधानांनी यावेळी गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना सुरू केलेल्या ‘स्वागत’ (SWAGAT) व्यासपीठाच्या आठवणींना उजाळा दिला. त्याच धर्तीवर केंद्रात ‘प्रगती’ची सुरुवात करण्यात आली होती. प्रगती बैठकीमुळे विभागांमधील भिंती (Silos) तुटल्या असून जबाबदारी निश्चित करण्याची संस्कृती रुजली आहे. जेव्हा निर्णय वेळेवर घेतले जातात आणि समन्वय प्रभावी असतो, तेव्हा सरकारी कामाचा वेग नैसर्गिकरित्या वाढतो आणि त्याचा थेट फायदा नागरिकांना होतो, असे त्यांनी बैठकीच्या शेवटी सांगितले.
Follow Us On
Read Also
