सोलापूर: महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाची (एसटी) बस ही ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी आणि सर्वसामान्यांसाठी आधार मानली जाते. मात्र, सोलापूर जिल्ह्यातील मंगळवेढा तालुक्यातून एक अत्यंत संतापजनक आणि माणुसकीला काळीमा फासणारी घटना समोर आली आहे. शाळेचा बस पास चुकून घरी राहिला म्हणून एका सातवीत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्याला एसटी वाहकाने (कंडक्टर) चक्क भर हायवेवर बसमधून खाली उतरवले. “काका, पास घरी राहिला आहे, माझ्या वडिलांना फोन करा, ते पैसे देतील,” अशी आर्त विनवणी या चिमुकल्याने केली होती, मात्र त्या निर्दयी वाहकाने मुलाचे काहीही न ऐकता त्याला असुरक्षित ठिकाणी रस्त्यावर सोडले. या घटनेमुळे पालकांमध्ये आणि संपूर्ण जिल्ह्यात तीव्र संतापाची लाट उसळली आहे.
नेमकी घटना आणि पार्श्वभूमी
मिळालेल्या माहितीनुसार, ब्रह्मपुरी (ता. मंगळवेढा) येथील रहिवासी असलेला प्रथमेश राहुल पाटील हा विद्यार्थी दररोज शिक्षणासाठी मंगळवेढ्याला ये-जा करतो. शनिवारी सायंकाळी पाच वाजेच्या सुमारास तो सोलापूर-मंगळवेढा या एसटी बसने आपल्या घराकडे परतत होता. प्रवासादरम्यान तिकीट तपासण्यासाठी जेव्हा वाहक त्याच्याकडे आला, तेव्हा प्रथमेशला आपण शाळेचा पास घरीच विसरलो आहोत, याची जाणीव झाली.
अल्पवयीन प्रथमेशने घाबरलेल्या आवाजात वाहकाला विनंती केली की, “काका, माझा पास चुकून घरी राहिला आहे. तुम्ही माझ्या वडिलांना फोन करा, ते तुम्हाला तिकिटाचे पैसे ऑनलाईन पाठवतील किंवा मी घरी गेल्यावर ते पैसे देतील.” एका लहान मुलाने केलेली ही विनवणी कोणत्याही संवेदनशील व्यक्तीचे मन विरघळवण्यासाठी पुरेशी होती. मात्र, नियमांचे बोट पकडून बसलेल्या त्या वाहकाने माणुसकीला पूर्णपणे फाटा दिला. त्याने प्रवाशांसमोरच मुलाला दाद दिली नाही आणि बसचा दरवाजा उघडून त्याला थेट महामार्गावर उतरवून दिले.
हायवेवर मुलाची असुरक्षितता आणि भीतीचे वातावरण
ज्या ठिकाणी प्रथमेशला उतरवण्यात आले, तो भाग निर्जन आणि हायवेचा होता. सायंकाळची वेळ असल्याने रस्त्यावर वाहनांची मोठी वर्दळ होती. अवघ्या १२-१३ वर्षांचा हा मुलगा भर हायवेवर एकटा पडला. डोळ्यांत पाणी, मनात भीती आणि आजूबाजूने वेगाने जाणारी वाहने अशा परिस्थितीत तो मुलगा पूर्णपणे गोंधळून गेला होता. एखाद्या लहान मुलाला अशा प्रकारे असुरक्षित ठिकाणी सोडणे हे कायद्याने आणि नैतिकतेने किती चुकीचे आहे, याचा विचारही त्या वाहकाने केला नाही.
सुदैवाने, त्या रस्त्यावरून जाणाऱ्या एका दुचाकीस्वाराची नजर या रडणाऱ्या मुलावर पडली. त्या व्यक्तीने माणुसकी दाखवत मुलाची विचारपूस केली आणि त्याला त्याच्या घरापर्यंत सुरक्षित पोहोचवले. घरी पोहोचल्यानंतर प्रथमेशने घडलेला सर्व प्रकार आपल्या पालकांना सांगितला. हे ऐकून त्याचे वडील राहुल पाटील आणि कुटुंबीय हादरून गेले.
पालकांचा संताप आणि निलंबनाची मागणी
या प्रकारानंतर प्रथमेशच्या वडिलांनी आणि ग्रामस्थांनी एसटी प्रशासनाकडे धाव घेतली. “माझा मुलगा पास विसरला ही त्याची चूक असू शकते, पण त्याला अशा प्रकारे हायवेवर वाऱ्यावर सोडणे हा गुन्हा आहे. जर त्या ठिकाणी त्याच्यासोबत काही अघटित घडले असते, तर त्याला जबाबदार कोण राहिले असते?” असा संतप्त सवाल राहुल पाटील यांनी उपस्थित केला आहे. संबंधित मुजोर वाहकावर तात्काळ निलंबनाची कारवाई करावी, अशी मागणी त्यांनी केली आहे.
प्रशासकीय कारवाई आणि चौकशी
या गंभीर घटनेची दखल मंगळवेढा आगार व्यवस्थापनाने घेतली आहे. आगार व्यवस्थापक संजय भोसले यांनी यासंदर्भात प्रतिक्रिया देताना सांगितले की, “अशा प्रकारे विद्यार्थ्याला बसमधून उतरवणे हे अत्यंत चुकीचे आहे. आम्ही या घटनेची संपूर्ण माहिती घेतली असून चौकशी सुरू केली आहे. दोषी आढळणाऱ्या वाहकावर नियमाप्रमाणे कठोर प्रशासकीय कारवाई केली जाईल.”
एसटी महामंडळाचे नियम आणि माणुसकीचा अभाव
एसटी महामंडळाच्या नियमांनुसार, विनातिकीट प्रवास करणाऱ्या प्रवाशावर दंड आकारला जातो. मात्र, शालेय विद्यार्थ्यांच्या बाबतीत प्रशासनाने नेहमीच सौम्य आणि सहानुभूतीची भूमिका घेण्याचे निर्देश दिलेले आहेत. विशेषतः ग्रामीण भागातील विद्यार्थी एसटीवरच अवलंबून असतात. जर एखादा विद्यार्थी पास विसरला असेल, तर त्याला समज देऊन सोडणे किंवा त्याच्या पालकांशी संपर्क साधणे हे वाहकाचे कर्तव्य असते. परंतु, अलीकडच्या काळात काही एसटी कर्मचाऱ्यांची मुजोरी वाढल्याच्या तक्रारी वारंवार येत आहेत. सोलापूरची ही घटना त्याच मुजोरीचे जिवंत उदाहरण मानले जात आहे.
सामाजिक स्तरावर उमटलेले पडसाद
सोशल मीडियावर ही बातमी वाऱ्यासारखी पसरली असून नेटकऱ्यांनी संबंधित वाहकावर कडक टीका केली आहे. “एसटी ही ‘लालपरी’ म्हणून ओळखली जाते, जी गरिबांचा आणि मुलांचा आधार आहे. पण अशा कृत्यांमुळे महामंडळाची प्रतिमा मलिन होत आहे,” अशी भावना अनेक नागरिकांनी व्यक्त केली. तसेच, महिला आणि मुलांच्या सुरक्षेसाठी एसटीमध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि वाहकांसाठी विशेष प्रशिक्षणाची गरज असल्याचेही मत व्यक्त केले जात आहे.
विद्यार्थ्यांच्या प्रवासाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर
महाराष्ट्र शासनाने शालेय विद्यार्थ्यांसाठी मोफत आणि सवलतीच्या दरात बस पासची सोय केली आहे. मात्र, अनेकदा तांत्रिक कारणांमुळे किंवा पास मिळण्यास उशीर झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना त्रासाला सामोरे जावे लागते. मंगळवेढ्यातील ही घटना केवळ एका विद्यार्थ्यापुरती मर्यादित नसून, ती सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेतील त्रुटी अधोरेखित करते. रात्रीच्या वेळी किंवा हायवेवर प्रवाशांना उतरवणे हे सर्वोच्च न्यायालयाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या विरोधातही असू शकते, विशेषतः जेव्हा प्रवासी अल्पवयीन असतो.
भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी काय हवे?
१. वाहकांचे समुपदेशन: एसटी कर्मचाऱ्यांना केवळ नियमांचेच नव्हे, तर संवेदनशीलतेचेही प्रशिक्षण देणे आवश्यक आहे.
२. पालकांसाठी संपर्क यंत्रणा: अशा परिस्थितीत मुलांकडे आपल्या पालकांचा मोबाईल नंबर असणे आवश्यक आहे, जेणेकरून ते तातडीने संवाद साधू शकतील.
३. प्रशासकीय कडकपणा: नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवर केवळ चौकशी न करता त्वरित आणि कठोर कारवाई व्हायला हवी.
४. लोकसहभाग: प्रवासादरम्यान जर एखाद्या लहान मुलाला किंवा गरजू व्यक्तीला त्रास होत असेल, तर सहप्रवाशांनीही आवाज उठवणे गरजेचे आहे.
निष्कर्ष
सोलापूरच्या या घटनेने संपूर्ण राज्याचे लक्ष वेधून घेतले आहे. नियमांची अंमलबजावणी करणे हे कर्मचाऱ्यांचे काम असले तरी, माणुसकी ही नियमांपेक्षा मोठी असते. प्रथमेशसारख्या अनेक मुलांसाठी एसटी हा शिक्षणाचा मार्ग आहे. तो मार्ग जर अशा प्रकारे भीतीदायक झाला, तर पालकांनी आपल्या मुलांना शाळेत पाठवायचे कसे, हा प्रश्न उभा राहतो. आता सर्वांचे लक्ष मंगळवेढा आगाराच्या निर्णयाकडे लागले आहे की, ते या निर्दयी वाहकाला पाठीशी घालतात की पीडित मुलाला न्याय देतात.
ही घटना आपल्याला आठवण करून देते की, तंत्रज्ञान आणि वेगाच्या युगात आपण ‘माणूस’ म्हणून आपली संवेदना हरवता कामा नये.
Follow Us On
Read Also
