वॉशिंग्टन/कॅरॅकस: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि जगातील सर्वात मोठी तेल कंपनी ‘एक्झॉन मोबिल’ (Exxon Mobil) यांच्यात सध्या व्हेनेझुएलातील तेल साठ्यावरून मोठा संघर्ष सुरू झाला आहे. व्हेनेझुएलातील तत्कालीन सरकार उलथवून लावल्यानंतर ट्रम्प प्रशासनाने तिथल्या तेल उद्योगावर नियंत्रण मिळवण्याचे प्रयत्न सुरू केले आहेत. मात्र, एक्झॉन मोबिलचे सीईओ डॅरेन वुड्स (Darren Woods) यांनी व्हेनेझुएला सध्या गुंतवणुकीसाठी योग्य नसल्याचे (‘Uninvestable’) म्हटल्याने ट्रम्प यांनी कंपनीला तिथल्या व्यवसायातून कायमचे गोठवण्याची (Freeze out) धमकी दिली आहे.
जानेवारी २०२६ च्या सुरुवातीला व्हाईट हाऊसमध्ये तेल कंपन्यांच्या प्रमुखांची एक महत्त्वाची बैठक पार पडली. या बैठकीत राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी अमेरिकन तेल कंपन्यांना व्हेनेझुएलामध्ये अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक करून तिथले तेल उत्पादन वाढवण्याचे आवाहन केले होते. मात्र, एक्झॉनचे सीईओ डॅरेन वुड्स यांनी स्पष्ट केले की, जोपर्यंत व्हेनेझुएलाच्या कायद्यात आणि व्यावसायिक आराखड्यात मोठे बदल होत नाहीत, तोपर्यंत तिथे गुंतवणूक करणे धोक्याचे आहे.
यावर संताप व्यक्त करत ट्रम्प यांनी एअर फोर्स वनवरून पत्रकारांशी बोलताना सांगितले की, “मला एक्झॉनचा प्रतिसाद आवडलेला नाही. ते खूपच चलाखीने खेळत आहेत (‘Playing too cute’). जर त्यांना गुंतवणूक करण्यात रस नसेल, तर मी त्यांना व्हेनेझुएलाच्या तेल उद्योगातून पूर्णपणे बाहेर ठेवण्यास मागेपुढे पाहणार नाही.”
डॅरेन वुड्स यांनी आपल्या विधानामागे ठोस कारणे दिली आहेत. त्यांच्या मते:
- मालमत्तेची जप्ती: व्हेनेझुएलामध्ये यापूर्वी दोनदा एक्झॉनच्या मालमत्तेची जप्ती करण्यात आली आहे. त्यामुळे तिसऱ्यांदा तिथे जाण्यापूर्वी कायदेशीर सुरक्षिततेची खात्री असणे आवश्यक आहे.
- कायद्यात सुधारणा: व्हेनेझुएलाचे हायड्रोकार्बन कायदे बदलल्याशिवाय तिथे व्यावसायिक गुंतवणूक करणे आर्थिकदृष्ट्या व्यवहार्य नाही.
- पायाभूत सुविधांची दुरवस्था: अनेक वर्षांपासून गुंतवणुकीअभावी तिथल्या तेल विहिरी आणि रिफायनरींची अवस्था बिकट झाली आहे.
पंतप्रधान ट्रम्प यांचा असा दावा आहे की, व्हेनेझुएलातील तेल उत्पादनामुळे अमेरिकेतील इंधनाचे दर कमालीचे कमी होतील. त्यांनी ऊर्जा सचिवांना या संदर्भात कडक पावले उचलण्याचे निर्देश दिले आहेत. ट्रम्प यांनी आधीच जाहीर केले आहे की, व्हेनेझुएलातून मिळणाऱ्या तेलाच्या विक्रीवर त्यांचे नियंत्रण असेल आणि हा निधी दोन्ही देशांच्या हितासाठी वापरला जाईल.
एकीकडे सरकार तेल कंपन्यांना ‘देशप्रेमा’च्या नावाखाली गुंतवणूक करायला सांगत आहे, तर दुसरीकडे कंपन्या आपल्या भागधारकांच्या हितासाठी ‘सुरक्षितते’ची मागणी करत आहेत. या संघर्षात कोण बाजी मारते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. जर एक्झॉनसारखी कंपनी बाहेर राहिली, तर शेवरॉन (Chevron) सारख्या इतर कंपन्यांना व्हेनेझुएलात मोठी संधी मिळू शकते.
Follow Us On
Read Also
