नवी दिल्ली: भारतीय इतिहासात आणि भविष्यात तरुण पिढीचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे, हे अधोरेखित करत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राष्ट्रीय युवा दिनानिमित्त देशाला संबोधित केले. स्वामी विवेकानंद यांच्या जयंतीचे औचित्य साधून आयोजित या कार्यक्रमात पंतप्रधानांनी आजच्या ‘Gen Z’ आणि सहस्राब्दी पिढीला राष्ट्रनिर्माणाच्या कार्यात सक्रिय होण्याचे आवाहन केले. भारताला एका नव्या उंचीवर नेण्यासाठी प्रथम आपल्या मनातील गुलामगिरीची मानसिकता मुळापासून उखडून टाकणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी ठामपणे सांगितले.
राष्ट्रनिर्माणात तरुणांची भूमिका
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले की, आजचा भारत हा जगातील सर्वात तरुण देशांपैकी एक आहे. ही केवळ आकडेवारी नसून ती भारताची सर्वात मोठी ताकद आहे. तंत्रज्ञान, स्टार्टअप्स, क्रीडा आणि अंतराळ विज्ञान अशा प्रत्येक क्षेत्रात भारतीय तरुण आज जागतिक स्तरावर नेतृत्व करत आहेत. राष्ट्रनिर्माणाची प्रक्रिया ही केवळ सरकारची जबाबदारी नसून, त्यात प्रत्येक तरुणाचा सहभाग अनिवार्य आहे. जो तरुण नवनवीन संकल्पना मांडतो आणि त्या पूर्ण करण्यासाठी कष्ट घेतो, तोच खऱ्या अर्थाने भारताचा निर्माता आहे.
गुलामगिरीच्या मानसिकतेतून मुक्तीचा संकल्प
पंतप्रधानांनी आपल्या भाषणात प्रामुख्याने ‘पंच प्राण’ या संकल्पनेवर भर दिला. ते म्हणाले की, स्वातंत्र्याला अनेक वर्षे उलटून गेल्यानंतरही काही बाबतीत आपण अजूनही जुन्या विचारांच्या आणि गुलामगिरीच्या मानसिकतेच्या प्रभावाखाली आहोत. ही मानसिकता आपल्याला आपल्या गौरवशाली वारशाचा अभिमान बाळगण्यापासून रोखते. आपल्या भाषा, आपले पेहराव आणि आपली जीवनपद्धती यावर परकीय विचारांचे आक्रमण होण्याऐवजी, आपल्याला आपल्या भारतीयत्वाचा अभिमान असायला हवा. जेव्हा आपण ही मानसिकता सोडून देऊ, तेव्हाच आपण खऱ्या अर्थाने स्वतंत्र आणि विकसित होऊ शकू.
Gen Z पिढीकडून मोठ्या अपेक्षा
आजच्या डिजिटल युगात जन्मलेली ‘Gen Z’ पिढी ही अत्यंत हुशार आणि साधनसंपन्न आहे. या पिढीकडे जगाला बदलण्याची ताकद आहे. पंतप्रधानांनी नमूद केले की, ही पिढी कोणत्याही समस्येकडे घाबरून न बघता त्यावर उपाय शोधण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करते. हीच वृत्ती भारताला २०४७ पर्यंत ‘विकसित भारत’ बनवण्यासाठी आवश्यक आहे. तरुणांनी केवळ नोकरीच्या मागे न लागता उद्योजक बनून इतरांना रोजगार कसा देता येईल, यावर भर दिला पाहिजे, असेही त्यांनी सांगितले.
स्वामी विवेकानंदांच्या विचारांची प्रेरणा
स्वामी विवेकानंद यांनी नेहमीच तरुणांच्या शक्तीवर विश्वास व्यक्त केला होता. त्यांच्या जयंतीनिमित्त बोलताना मोदींनी सांगितले की, विवेकानंदांनी ज्या ‘नव्या भारता’चे स्वप्न पाहिले होते, ते पूर्ण करण्याची जबाबदारी आताच्या तरुणांची आहे. “उठा, जागे व्हा आणि ध्येय प्राप्त होईपर्यंत थांबू नका,” हा मंत्र आजच्या काळातही तितकाच प्रभावी आहे. तरुणांनी स्वतःला शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या सक्षम बनवले पाहिजे, जेणेकरून ते देशापुढील आव्हानांचा सामना करू शकतील.
आत्मनिर्भर भारत आणि जागतिक नेतृत्व
पंतप्रधानांनी आपल्या भाषणात आत्मनिर्भर भारताचा उल्लेख केला. भारताने औषध निर्मिती, संरक्षण उत्पादन आणि डिजिटल पेमेंट क्षेत्रात केलेली प्रगती ही तरुणांच्या कल्पकतेचे फळ आहे. भारताची स्टार्टअप इकोसिस्टम आज जगातील पहिल्या तीन क्रमांकावर आहे. हे सर्व यश तरुणांच्या धाडसामुळे मिळाले आहे. गुलामगिरीची मानसिकता सोडल्यामुळेच आपण आज स्वदेशी शस्त्रास्त्रे आणि लसींची निर्मिती करू शकलो आहोत, असे त्यांनी उदाहरण देऊन स्पष्ट केले.
शैक्षणिक आणि कौशल्य विकास धोरण
तरुणांच्या सक्षमीकरणासाठी केंद्र सरकारने नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) राबवले आहे. हे धोरण केवळ पदव्या मिळवण्यासाठी नसून, तरुणांमध्ये कौशल्य विकसित करण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे. जगाला आज मोठ्या प्रमाणावर कुशल मनुष्यबळाची गरज आहे आणि भारत ही गरज पूर्ण करू शकतो. यासाठी तरुणांनी सतत नवीन गोष्टी शिकण्याची तयारी ठेवली पाहिजे.
समाजाप्रती जबाबदारी
राष्ट्रनिर्मितीचा अर्थ केवळ आर्थिक प्रगती नाही, तर सामाजिक एकता देखील आहे. पंतप्रधानांनी तरुणांना आवाहन केले की त्यांनी सामाजिक कार्यात रस घ्यावा. कुपोषण निर्मूलन, स्वच्छता मोहीम आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारख्या चळवळींमध्ये तरुणांचा सहभाग देशाला एक आदर्श समाज बनवण्यासाठी मदत करेल. त्यांनी ‘व्होकल फॉर लोकल’ या मंत्राचा अवलंब करून स्थानिक उत्पादकांना बळ देण्याचेही सुचवले.
निष्कर्ष
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचे हे भाषण तरुणांसाठी एका नव्या दिशेचे प्रतीक आहे. त्यांनी दिलेला ‘गुलामगिरीची मानसिकता सोडा’ हा संदेश केवळ वैचारिक नसून तो कृतीशील होण्याचे आवाहन आहे. २०४७ चे ध्येय गाठण्यासाठी भारताला अशा तरुणांची गरज आहे जे स्वदेशाचा विचार करतील आणि जागतिक स्तरावर भारताची मान उंचावतील. राष्ट्रीय युवा दिनाचा हा संदेश प्रत्येक तरुणाच्या मनात राष्ट्रप्रेमाची ठिणगी टाकणारा ठरेल यात शंका नाही.
Follow Us On
Read Also
