नवी दिल्ली: भारत आणि अमेरिका यांच्यातील राजनैतिक संबंधांमध्ये आज एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला गेला. अमेरिकेचे नवनियुक्त राजदूत सर्जियो गोर (Sergio Gor) यांनी आज राष्ट्रपती भवनात आयोजित एका विशेष सोहळ्यात राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांना आपली ओळखपत्रे (Credentials) सादर केली. सर्जियो गोर यांची ही नियुक्ती आणि त्यांचे भारतात आगमन हे दोन्ही देशांमधील संबंधांना एक नवीन दिशा देणारे ठरेल, अशी चिन्हे दिसत आहेत. विशेषतः बदलत्या जागतिक समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर, भारत आणि अमेरिका यांच्यातील धोरणात्मक भागीदारीला ‘रिसेट’ करण्याचा किंवा पुन्हा एकदा नव्याने गती देण्याचा हा एक मोठा प्रयत्न असल्याचे मानले जात आहे.
राष्ट्रपती भवनाच्या प्रांगणात सर्जियो गोर यांचे पारंपारिक पद्धतीने स्वागत करण्यात आले. यानंतर त्यांनी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांची भेट घेऊन अधिकृतपणे आपल्या कार्याची सूत्रे हाती घेतली. सर्जियो गोर हे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या अत्यंत जवळचे विश्वासू मानले जातात. त्यामुळे त्यांची भारतासाठी झालेली निवड ही केवळ प्रशासकीय नसून ती अत्यंत राजकीय आणि धोरणात्मक महत्त्वाची आहे. त्यांच्या नियुक्तीमुळे भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये प्रलंबित असलेले अनेक प्रश्न मार्गी लागण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये ‘रिसेट’चे संकेत
गेल्या काही काळापासून भारत आणि अमेरिका यांच्यातील काही मुद्द्यांवरून मतभेद समोर आले होते. मग ते व्यापारविषयक असोत, मानवाधिकारांचे मुद्दे असोत किंवा रशिया-युक्रेन युद्धाबाबत भारताची भूमिका असो. मात्र, सर्जियो गोर यांच्या रूपाने अमेरिकेने अशा एका व्यक्तीला भारतात पाठवले आहे, ज्यांना वाटाघाटींचा मोठा अनुभव आहे. तज्ज्ञांच्या मते, गोर यांचे आगमन हे दर्शवते की अमेरिका भारतासोबतचे संबंध पुन्हा एकदा उच्च पातळीवर नेण्यासाठी सज्ज आहे. तंत्रज्ञान हस्तांतरण, संरक्षण सौदे आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सुरक्षा यावर आता विशेष भर दिला जाणार आहे.
संरक्षण आणि तंत्रज्ञानातील भागीदारीवर लक्ष
सर्जियो गोर यांच्या कार्यकाळात ‘आयसेट’ (iCET – Initiative on Critical and Emerging Technology) अंतर्गत होणाऱ्या करारांना गती मिळण्याची अपेक्षा आहे. यामध्ये सेमीकंडक्टर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), आणि अंतराळ संशोधन या क्षेत्रांचा समावेश आहे. अमेरिकेने भारताला आपला ‘प्रमुख संरक्षण भागीदार’ (Major Defense Partner) म्हणून आधीच घोषित केले आहे. आता सर्जियो गोर यांच्या माध्यमातून हे संबंध केवळ कागदावर न राहता प्रत्यक्षात मोठ्या प्रकल्पांच्या स्वरूपात उतरवण्यासाठी प्रयत्न केले जातील.
व्यापारी संबंध आणि व्हिसा प्रक्रिया
भारतीय समुदायासाठी आणि विशेषतः आयटी क्षेत्रासाठी अमेरिकन व्हिसा प्रक्रिया हा नेहमीच जिव्हाळ्याचा विषय राहिला आहे. सर्जियो गोर यांनी कार्यभार स्वीकारल्यानंतर व्हिसा प्रक्रियेतील विलंब कमी करण्याबाबत आणि दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार वाढवण्याबाबत चर्चा होण्याची दाट शक्यता आहे. अमेरिकेसाठी भारत ही एक मोठी बाजारपेठ आहे, तर भारतासाठी अमेरिका हा निर्यातीचा सर्वात मोठा स्रोत आहे. हा समतोल साधण्याचे आव्हान गोर यांच्यासमोर असेल.
प्रादेशिक सुरक्षा आणि चीनचा घटक
दक्षिण आशियातील वाढता चीनचा प्रभाव रोखण्यासाठी भारत आणि अमेरिका यांचे एकत्र येणे अनिवार्य आहे. ‘क्वाड’ (QUAD) गटाच्या माध्यमातून दोन्ही देश आधीच सहकार्य करत आहेत. सर्जियो गोर यांच्या नियुक्तीनंतर दक्षिण चीन समुद्र आणि हिंदी महासागरातील सुरक्षेबाबत दोन्ही देशांमध्ये गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण आणि संयुक्त सराव वाढण्याची शक्यता आहे.
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांचे मार्गदर्शन
ओळखपत्रे स्वीकारताना राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी सर्जियो गोर यांचे स्वागत केले आणि दोन्ही लोकशाही देशांमधील मैत्रीचे महत्त्व अधोरेखित केले. भारताची वाढती अर्थव्यवस्था आणि जागतिक स्तरावर भारताचे वाढते वजन पाहता, अमेरिकेसोबतची भागीदारी जगासाठी शांततापूर्ण ठरेल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
निष्कर्ष: नवी आव्हाने आणि संधी
सर्जियो गोर यांचे भारतात येणे ही केवळ एका राजदूताची नियुक्ती नाही, तर ती दोन्ही देशांच्या भविष्यातील वाटचालीची पायाभरणी आहे. रशिया, चीन आणि मध्यपूर्वेतील संघर्ष पाहता भारत-अमेरिका ही जोडी जागतिक राजकारणात किती प्रभावी ठरते, हे येणारा काळच सांगेल. मात्र, सर्जियो गोर यांच्या नियुक्तीने एका सकारात्मक पर्वाची सुरुवात झाली आहे, यात शंका नाही.
Follow Us On
Read Also
