पुणे: पुणे महानगरपालिका निवडणूक २०२६ चे बिगुल वाजल्यापासून शहरात राजकीय ईर्षा शिगेला पोहोचली आहे. मात्र, आज मतदानाच्या दिवशी या ईर्षेचे रूपांतर संघर्षात झाल्याचे पाहायला मिळाले. पुण्याच्या सिंहगड रस्ता परिसरातील धायरी भागात एका गंभीर प्रकारामुळे राजकीय वातावरण पूर्णपणे ढवळून निघाले आहे. मतदान केंद्रावर मतदारांच्या बोटाला लावली जाणारी शाई चक्क ‘केमिकल’च्या सहाय्याने पुसली जात असल्याचा खळबळजनक प्रकार राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांनी उघडकीस आणल्याचा दावा केला आहे. या प्रकरणावरून धायरीत राष्ट्रवादी आणि भारतीय जनता पक्षाचे कार्यकर्ते आमनेसामने आले असून मोठा राडा झाला आहे.
धायरीतील तो ‘शाई’चा थरार नक्की काय?
पुणे महापालिकेच्या प्रभाग क्रमांक ३४ मधील धायरी येथील नारायणराव सणस विद्यालय हे एक महत्त्वाचे मतदान केंद्र आहे. सकाळी ७ वाजेपासून या ठिकाणी मतदारांच्या रांगा लागल्या होत्या. सर्व काही सुरळीत सुरू असताना, सकाळी साधारण १० च्या सुमारास मतदान केंद्राच्या बाहेर काही संशयास्पद हालचाली दिसल्या. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांच्या दाव्यानुसार, एक तरुण मतदारांना मतदान केंद्राबाहेर गाठून त्यांच्या बोटावरील शाई एका विशिष्ट बाटलीतील द्रवाने (Ink Eraser) पुसून देण्याचा प्रयत्न करत होता.
हा प्रकार लक्षात येताच राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांनी त्या तरुणाला जाब विचारला. त्याच्याकडे असलेल्या साहित्याची तपासणी केली असता, त्यात शाई पुसण्याचे रासायनिक द्रव्य आणि कापूस आढळला. या तरुणाचा संबंध भारतीय जनता पक्षाशी असल्याचे समजताच राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांचा संयम सुटला आणि तिथेच जोरदार घोषणाबाजी आणि झटापट सुरू झाली.
बोगस मतदानाचा मोठा कट? राष्ट्रवादीचे गंभीर आरोप
या घटनेनंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे स्थानिक पदाधिकारी आक्रमक झाले आहेत. त्यांच्या मते, “हा केवळ एका कार्यकर्त्याचा वैयक्तिक प्रकार नसून, बोगस मतदानासाठी रचलेला हा एक मोठा संघटित कट आहे. भाजपला आपली हार स्पष्ट दिसत असल्याने त्यांनी अशा छुप्या मार्गांचा अवलंब सुरू केला आहे. जर मतदाराची शाई पुसली गेली, तर तोच मतदार पुन्हा दुसऱ्या केंद्रावर जाऊन किंवा त्याच केंद्रावर नाव बदलून मतदान करू शकतो. ही लोकशाहीची थट्टा आहे.”
राष्ट्रवादीच्या नेत्यांनी याप्रकरणी निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांकडे धाव घेऊन संबंधित कार्यकर्त्यावर कडक कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. तसेच, ज्या मतदारांची शाई पुसली गेली आहे, त्यांचे मतदान अवैध ठरवण्यात यावे किंवा त्यांची ओळख पुन्हा पटवून घ्यावी, अशीही मागणी करण्यात आली आहे.
भाजपचे प्रत्युत्तर: “हा केवळ पराभवाच्या भीतीतून केलेला स्टंट”
दुसरीकडे, भारतीय जनता पक्षाने हे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. “राष्ट्रवादी काँग्रेसने आपल्या कार्यकर्त्याला विनाकारण अडकवले आहे. अशा कोणत्याही प्रकारच्या शाई पुसण्याच्या बाटल्या आमच्या कोणत्याही कार्यकर्त्याकडे नव्हत्या. राष्ट्रवादीला या निवडणुकीत जनतेचा पाठिंबा मिळत नसल्याने, ते मतदानाच्या प्रक्रियेत अडथळा आणण्यासाठी आणि भाजपची प्रतिमा मलीन करण्यासाठी असे बनाव रचत आहेत,” असे स्पष्टीकरण भाजपच्या वतीने देण्यात आले आहे. धायरीतील राड्यावेळी भाजपच्या कार्यकर्त्यांनीही मोठ्या संख्येने जमा होऊन राष्ट्रवादीच्या आरोपांचा प्रतिवाद केला, ज्यामुळे काही काळ परिसरात तणावपूर्ण शांतता होती.
शाईची गुणवत्ता की प्रशासकीय हलगर्जीपणा?
या संपूर्ण प्रकरणाने निवडणूक आयोगाच्या ‘अविनाशी शाई’ (Indelible Ink) या संकल्पनेवरच प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे. केवळ प्रभाग ३४ मध्येच नाही, तर प्रभाग ३३ आणि ३५ मध्येही अनेक मतदारांनी तक्रार केली आहे की, बोटाला लावलेली शाई वाळण्यापूर्वीच ती पुसली जात आहे. काही ठिकाणी तर साध्या पाण्याने किंवा रुमालाने पुसल्यावरही शाई निघून जात असल्याचा दावा केला जात आहे.
निवडणूक आयोगाकडून वापरली जाणारी शाई ही सिल्व्हर नायट्रेटयुक्त असते, जी त्वचेच्या संपर्कात आल्यावर गडद होते आणि किमान १५ दिवस तरी निघत नाही. मात्र, पुणे महानगरपालिका निवडणुकीत वापरल्या जाणाऱ्या शाईच्या गुणवत्तेबाबत आता मतदारांमध्ये साशंकता निर्माण झाली आहे. जर ही शाई इतकी निकृष्ट असेल, तर निवडणुकीच्या पारदर्शकतेवर त्याचा मोठा परिणाम होऊ शकतो.
पोलीस प्रशासन आणि निवडणूक यंत्रणा सतर्क
धायरीतील या गोंधळाची माहिती मिळताच सिंहगड रस्ता पोलिसांनी घटनास्थळी धाव घेतली. दोन्ही बाजूच्या संतप्त जमावाला पांगवण्यासाठी पोलिसांना बळाचा वापर करावा लागला. मतदान केंद्राच्या १०० मीटर परिसरात जमावबंदीचे आदेश असतानाही एवढ्या मोठ्या संख्येने कार्यकर्ते कसे जमले, याचाही तपास आता पोलीस करत आहेत. ज्या तरुणाला राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांनी पकडले होते, त्याला पोलिसांनी ताब्यात घेतले असून त्याची सखोल चौकशी सुरू आहे.
पुण्याचे पोलीस आयुक्त आणि जिल्हाधिकारी यांनी या घटनेची दखल घेतली असून, शहरातील सर्व मतदान केंद्रांवर सुरक्षा वाढवण्याचे आदेश दिले आहेत. विशेषतः संवेदनशील मानल्या जाणाऱ्या प्रभागांमध्ये अतिरिक्त पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.
पुणेकरांमध्ये चिंतेचे वातावरण
पुणे हे विद्येचे माहेरघर आणि सुसंस्कृत शहर म्हणून ओळखले जाते. मात्र, महानगरपालिका निवडणुकीसाठी ज्या प्रकारे साम, दाम, दंड, भेदाचा वापर होत आहे, त्यावरून सामान्य पुणेकर मतदार चिंता व्यक्त करत आहेत. “आम्ही आमचे मत लोकशाही बळकट करण्यासाठी देतो, पण जर अशा प्रकारे शाई पुसून बोगस मतदान होणार असेल, तर आमच्या मताचे मूल्य काय?” असा संतप्त सवाल नागरिक विचारत आहेत.
निष्कर्ष: पारदर्शकतेचे आव्हान
२०२६ ची ही पुणे महानगरपालिका निवडणूक अनेक अर्थांनी ऐतिहासिक ठरणार आहे. मात्र, धायरीसारख्या घटनांनी या निवडणुकीला गालबोट लावले आहे. शाई पुसण्याचे हे प्रकरण केवळ एका प्रभागापुरते मर्यादित आहे की याचे धागेदोरे शहरात इतरत्रही पसरले आहेत, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. निवडणूक आयोगाला आता केवळ शाई बदलून चालणार नाही, तर मतदारांच्या विश्वासाला तडा जाऊ नये यासाठी तातडीने कठोर उपाययोजना कराव्या लागतील.
Follow Us On
Read Also
