नवी दिल्ली/मुंबई: हिवाळ्याच्या कडाक्यासोबतच उत्तर आणि पश्चिम भारताला दाट धुक्याने ग्रासले असून याचा मोठा फटका विमान वाहतुकीला बसला आहे. देशातील आघाडीची विमान कंपनी ‘इंडिगो’ने (IndiGo) शनिवारी खराब हवामान आणि दृश्यमानता कमी झाल्यामुळे तब्बल ५७ उड्डाणे रद्द केल्याची माहिती समोर आली आहे. अचानक उड्डाणे रद्द झाल्यामुळे देशातील विविध विमानतळांवर प्रवाशांचा मोठा खोळंबा झाला असून प्रवाशांमध्ये संतापाचे वातावरण आहे. नागरी विमान वाहतूक संचालनालयाने (DGCA) अधिकृतपणे ‘फॉग पिरियड’ (Fog Period) जाहीर केला असून विमान कंपन्यांना विशेष खबरदारी घेण्याचे आदेश दिले आहेत.
विमानतळांवर गोंधळ आणि प्रवाशांचे हाल
शनिवारी सकाळी दिल्ली, मुंबई, पुणे, चंदीगड आणि बेंगळुरू यांसारख्या मोठ्या शहरांमधील विमानतळांवर धुक्याची चादर पसरली होती. यामुळे धावपट्टीवरील दृश्यमानता (Visibility) कमालीची घटली. इंडिगोने खबरदारीचा उपाय म्हणून ५७ फ्लाईट्स रद्द केल्या, तर रविवारी देखील १३ हून अधिक उड्डाणे रद्द होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. अनेक प्रवाशांना विमानतळावर पोहोचल्यानंतर उड्डाण रद्द झाल्याचे समजले, ज्यामुळे तेथे गोंधळाची परिस्थिती निर्माण झाली. विशेषतः वृद्ध, मुले आणि आजारी प्रवाशांना तासनतास विमानतळावर ताटकळत राहावे लागले.
DGCA कडून ‘फॉग पिरियड’ आणि मार्गदर्शक सूचना
हिवाळ्यातील धुक्याची परिस्थिती लक्षात घेता, डीजीसीएने १० डिसेंबर ते १० फेब्रुवारी हा काळ ‘अधिकृत फॉग विंडो’ म्हणून घोषित केला आहे. या काळात विमान कंपन्यांनी ‘CAT-III’ (Category III) प्रणालीशी सुसंगत असलेल्या विमानांचा वापर करणे बंधनकारक आहे.
- CAT-III सिस्टिम काय आहे? ही एक प्रगत नेव्हिगेशन यंत्रणा आहे, जी विमानाला दाट धुक्यात आणि कमी दृश्यमानतेतही सुरक्षितपणे उतरण्यास मदत करते.
- नियम: डीजीसीएच्या नियमांनुसार, विमान कंपन्यांनी या काळात केवळ अशाच वैमानिकांची नियुक्ती करावी ज्यांना कमी दृश्यमानतेत विमान चालवण्याचे विशेष प्रशिक्षण मिळाले आहे. जर उड्डाणास ३ तासांहून अधिक उशीर होणार असेल, तर विमान कंपन्यांनी ते उड्डाण आधीच रद्द करावे, जेणेकरून प्रवाशांना नाहक त्रास होणार नाही.
इंडिगोसाठी हा डिसेंबर महिना अत्यंत आव्हानात्मक ठरला आहे. महिन्याच्या सुरुवातीला (१ ते ९ डिसेंबर दरम्यान) वैमानिकांच्या ड्युटी आणि विश्रांतीच्या नवीन नियमांमुळे (PDTL) कंपनीने शेकडो उड्डाणे रद्द केली होती. त्यानंतर आता धुक्यामुळे पुन्हा एकदा मोठ्या प्रमाणावर उड्डाणे रद्द करण्याची वेळ आली आहे. सरकारने आधीच इंडिगोच्या वेळापत्रकात १० टक्क्यांची कपात करण्याचे आदेश दिले आहेत. सध्या इंडिगोला दिवसाला १९३० पेक्षा जास्त देशांतर्गत उड्डाणे चालवण्याची परवानगी नाही.
प्रवाशांच्या तक्रारी आणि भरपाईचा मुद्दा
अनेकांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘X’ वर आपली कैफियत मांडली आहे. “माझे विमान पाच तास उशिराने उडाले आणि परतीचे विमान देखील खराब हवामानाचे कारण देऊन रद्द करण्यात आले. विमानतळावर पिण्याच्या पाण्याची आणि अन्नाची देखील सोय नाही,” अशी तक्रार एका संतप्त प्रवाशाने केली आहे. डीजीसीएने याआधीच स्पष्ट केले आहे की, जर विमान कंपनीच्या चुकीमुळे किंवा नियोजनाच्या अभावामुळे उड्डाण रद्द झाले, तर प्रवाशांना पूर्ण परतावा किंवा पर्यायी विमानाची सोय करून देणे अनिवार्य आहे. मात्र, ‘अॅक्ट ऑफ गॉड’ म्हणजेच नैसर्गिक आपत्ती किंवा खराब हवामानामुळे उड्डाण रद्द झाल्यास भरपाईचे नियम वेगळे असतात.
पुढील काही दिवस महत्त्वाचे
हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार, उत्तर भारतात पुढील काही दिवस धुक्याचा प्रभाव कायम राहणार आहे. दिल्ली आणि आसपासच्या परिसरात ‘रेड अलर्ट’ जारी करण्यात आला आहे. अशा परिस्थितीत विमान प्रवाशांनी घरून निघण्यापूर्वी आपल्या विमानाची स्थिती (Flight Status) तपासून पाहण्याचा सल्ला विमान कंपन्यांनी दिला आहे. तसेच विमानतळावर सहकार्य करण्याचे आवाहनही करण्यात आले आहे.
विमान प्रवाशांसाठी महत्त्वाच्या टिप्स:
१. विमानतळावर निघण्यापूर्वी एअरलाईनच्या वेबसाईट किंवा अॅपवर फ्लाईट स्टेटस तपासा.
२. विमानाला उशीर झाल्यास पर्यायी उड्डाणाची मागणी करा किंवा रिफंड प्रक्रियेबद्दल माहिती घ्या.
३. प्रवासादरम्यान पाणी आणि काही खाण्याचे पदार्थ सोबत ठेवा, जेणेकरून विमानतळावर खोळंबा झाल्यास अडचण येणार नाही.
४. एअरलाईन्सकडून येणाऱ्या एसएमएस आणि ईमेलकडे लक्ष द्या.
सायबर युगात माहिती तंत्रज्ञान प्रगत झाले असले तरी, निसर्गाच्या लहरीपणापुढे मानवी तंत्रज्ञान अद्यापही तोकडे पडत असल्याचे या निमित्ताने दिसून येत आहे.
Follow Us On
Read Also
