श्रीहरीकोटा: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) सोमवारी सकाळी १०:१८ वाजता आंध्र प्रदेशातील श्रीहरीकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून (SDSC) PSLV-C62 रॉकेटचे यशस्वी प्रक्षेपण केले. २०२६ या वर्षातील इस्रोचे हे पहिलेच अंतराळ अभियान असून, या मोहिमेद्वारे भारताचा प्रगत पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह ‘EOS-N1’ (ज्याला ‘अन्वेषा’ असेही म्हटले जाते) अवकाशात झेपावला आहे. या मुख्य उपग्रहासोबतच इतर १४ सह-प्रवासी (co-passengers) उपग्रहांचेही प्रक्षेपण करण्यात आले आहे.
PSLV-C62 ही मोहीम इस्रोच्या ‘वर्कहॉर्स’ मानल्या जाणाऱ्या PSLV रॉकेटची ६४ वी उड्डाण मोहीम आहे. या मोहिमेत मुख्य पेलोड म्हणून असलेला EOS-N1 हा उपग्रह संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) विकसित केला आहे. हा उपग्रह ‘हायपरस्पेक्ट्रल इमेजिंग’ (Hyperspectral Imaging) तंत्रज्ञानाने सज्ज असून तो सीमा सुरक्षा, पाळत ठेवणे आणि धोरणात्मक नियोजनासाठी भारताला मोठी मदत करणार आहे.
EOS-N1 चे फायदे: १. जमिनीवरील पदार्थांची अचूक ओळख पटवणे. २. सीमा भागातील हालचालींवर बारीक लक्ष ठेवणे. ३. शेती आणि पर्यावरणीय बदलांचा सविस्तर डेटा गोळा करणे.
या मोहिमेत केवळ भारताचेच नाही, तर नेपाळ, ब्राझील, थायलंड आणि युनायटेड किंगडम यांसारख्या देशांचे १४ छोटे उपग्रह देखील पाठवण्यात आले आहेत. यामध्ये नेपाळचा ‘मुनल’ (Munal) उपग्रह विशेष चर्चेत आहे, जो भारत आणि नेपाळमधील अंतराळ सहकार्याचे प्रतीक मानला जातो. तसेच, बेंगळुरू येथील स्टार्टअप ‘ऑर्बिटएड एरोस्पेस’चा (OrbitAID Aerospace) ‘आयुसॅट’ (AayulSAT) उपग्रह देखील या मोहिमेचा भाग आहे, जो अवकाशात उपग्रहांच्या इंधन भरण्याच्या (On-orbit refueling) तंत्रज्ञानाची चाचणी घेणार आहे.
हे संपूर्ण अभियान इस्रोची व्यावसायिक शाखा असलेल्या न्यूस्पेस इंडिया लिमिटेडने (NSIL) आयोजित केले होते. जागतिक अंतराळ बाजारपेठेत भारताची प्रतिमा उंचावण्याच्या दृष्टीने ही मोहीम अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. विशेष म्हणजे, २०१७ मध्ये एकाच वेळी १०४ उपग्रह सोडण्याचा विक्रम करणाऱ्या इस्रोने पुन्हा एकदा आपल्या विश्वासार्हतेचे दर्शन घडवले आहे.
रॉकेटने उड्डाण केल्यानंतर १७ मिनिटांतच EOS-N1 उपग्रहाला त्याच्या नियोजित कक्षेत (Sun-Synchronous Orbit) स्थापित केले. यानंतर रॉकेटच्या चौथ्या टप्प्याचा (PS-4) पुन्हा वापर करून स्पेनच्या एका स्टार्टअपचा ‘किड’ (KID) नावाचा री-एन्ट्री कॅप्सूल प्रयोग देखील करण्यात येणार आहे, जो भविष्यातील स्वस्त अंतराळ मोहिमांसाठी उपयुक्त ठरेल.
Follow Us On
Read Also
