मुंबई: देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईत आगीच्या घटनांचे सत्र सुरूच असल्याचे पाहायला मिळत आहे. अंधेरी पश्चिम परिसरातील एका हाय-राईज म्हणजेच उत्तुंग इमारतीच्या सातव्या मजल्यावरील एका सदनिकेला भीषण आग लागल्याची घटना गुरुवारी घडली. या आगीमुळे परिसरात धुराचे लोट पसरले होते आणि इमारतीमधील रहिवाशांमध्ये मोठी घबराट निर्माण झाली होती. मात्र, मुंबई अग्निशमन दलाने वेळेत घटनास्थळी धाव घेत आगीवर नियंत्रण मिळवल्याने मोठी जीवितहानी टळली आहे. या घटनेत कोणालाही दुखापत झाल्याचे वृत्त नाही.
नेमकी घटना आणि अग्निशमन दलाची कारवाई
मिळालेल्या माहितीनुसार, अंधेरी पश्चिम येथील एका रहिवासी इमारतीच्या सातव्या मजल्यावर अचानक आग लागली. दुपारी किंवा सायंकाळच्या सुमारास (वेळेनुसार) ही घटना घडली असून, घराबाहेर धूर येत असल्याचे पाहून शेजाऱ्यांनी तात्काळ अग्निशमन दलाला पाचारण केले. आग लागलेली सदनिका सातव्या मजल्यावर असल्याने आणि वारा वेगाने वाहत असल्याने आग पसरण्याची भीती व्यक्त केली जात होती.
मुंबई अग्निशमन दलाच्या नियंत्रण कक्षाला फोन येताच, अग्निशमन दलाच्या किमान ४ ते ५ गाड्या, पाण्याचे टँकर आणि रुग्णवाहिका तात्काळ घटनास्थळी रवाना करण्यात आल्या. इमारतीच्या सातव्या मजल्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी अग्निशमन दलाने अत्याधुनिक शिड्यांचा वापर केला. अग्निशमन दलाच्या जवानांनी शर्थीचे प्रयत्न करून आगीवर नियंत्रण मिळवले. सुदैवाने, आग लागली तेव्हा सदनिकेमध्ये कोणीही अडकले नव्हते किंवा लोकांना वेळेत बाहेर काढण्यात यश आले.
आगीचे कारण आणि नुकसान
प्राथमिक अंदाजानुसार, ही आग शॉट सर्किटमुळे लागली असण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. मात्र, अग्निशमन दलाच्या अधिकृत तपासणीनंतरच आगीचे नेमके कारण स्पष्ट होईल. सातव्या मजल्यावरील त्या सदनिकेतील फर्निचर, इलेक्ट्रिक उपकरणे आणि इतर साहित्याचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे. आगीची तीव्रता पाहता, जर अग्निशमन दलाने विलंब केला असता, तर ही आग वरच्या मजल्यांवर किंवा शेजारील घरांमध्ये पसरली असती.
मुंबईतील हाय-राईज इमारतींचा प्रश्न आणि फायर सेफ्टी
मुंबईसारख्या शहरात जिथे जमिनीची कमतरता आहे, तिथे उत्तुंग इमारतींची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. मात्र, या इमारतींमध्ये फायर सेफ्टी म्हणजेच अग्निसुरक्षेचे नियम पाळले जातात का, हा प्रश्न या निमित्ताने पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. महाराष्ट्र अग्निशमन प्रतिबंधक आणि जीवसंरक्षक उपाययोजना अधिनियमानुसार, प्रत्येक हाय-राईज इमारतीत कार्यान्वित अग्निशमन यंत्रणा असणे अनिवार्य आहे.
अनेकदा इमारतींमध्ये अग्निशमन यंत्रणा बसवलेली असते, पण ती देखभाल दुरुस्तीच्या अभावामुळे प्रत्यक्ष आगीच्या वेळी चालत नाही. अंधेरीतील या घटनेत इमारतीची स्वतःची यंत्रणा किती कार्यक्षम होती, याचाही तपास प्रशासन करणार आहे.
रहिवाशांमध्ये घबराट आणि सुरक्षित स्थलांतर
आग लागल्याचे समजताच इमारतीमधील अग्निशमन अलार्म वाजू लागला, ज्यामुळे रहिवाशांमध्ये पळापळ सुरू झाली. इमारतीमध्ये अनेक वृद्ध आणि मुले राहत असल्याने त्यांना सुरक्षितपणे खाली आणणे हे मोठे आव्हान होते. मात्र, सोसायटीच्या सुरक्षा रक्षकांनी आणि स्वयंसेवकांनी रहिवाशांना शांत राहण्याचे आवाहन करत लिफ्टचा वापर टाळून पायऱ्यांनी खाली येण्यास सांगितले. सुदैवाने, कोणालाही गुदमरल्यासारखे झाले नाही किंवा भाजल्याची जखम झाली नाही.
अग्निशमन दलाचे आवाहन
मुंबई अग्निशमन दलाने नागरिकांना आवाहन केले आहे की, उन्हाळा असो वा हिवाळा, घराबाहेर पडताना सर्व इलेक्ट्रिक स्विचेस बंद करावेत. तसेच, गॅस रेग्युलेटर रात्री झोपताना किंवा बाहेर जाताना बंद ठेवणे आवश्यक आहे. गृहनिर्माण सोसायट्यांनी दर सहा महिन्यांनी आपल्या इमारतीचे फायर ऑडिट (Fire Audit) करून घेणे कायद्याने बंधनकारक आहे.
भविष्यातील खबरदारी
अंधेरीतील या घटनेने रहिवाशांना एक धडा दिला आहे. हाय-राईज इमारतींमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांनी नियमितपणे ‘मॉक ड्रिल’ (Mock Drill) मध्ये सहभाग घेतला पाहिजे, जेणेकरून आणीबाणीच्या प्रसंगी काय करावे याची माहिती मिळेल. अग्निशमन दलाची वाहने इमारतीच्या आवारात सहज प्रवेश करू शकतील, अशा प्रकारे वाहनांची पार्किंग करणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे.
सध्या घटनास्थळी कूलिंग ऑपरेशन (Cooling Operation) सुरू असून, परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आहे. महापालिका प्रशासनाने या घटनेची नोंद घेतली असून संबंधित सदनिकेच्या मालकाचा जबाब नोंदवला जाणार आहे.
मुंबईतील वाढती गर्दी आणि जुन्या-नव्या इमारतींचे जाळे यामुळे आगीच्या घटनांचे प्रमाण वाढले आहे. अंधेरी पश्चिमेकडील हा भाग व्यावसायिक आणि रहिवासी दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. येथील अनेक इमारती जुन्या झाल्या आहेत, तर काही नवीन ‘काचेच्या’ (Glass Facade) इमारती आहेत. काचेच्या इमारतींमध्ये धूर बाहेर पडायला मार्ग नसल्याने आगीच्या वेळी गुदमरून मृत्यू होण्याचे प्रमाण जास्त असते.
बचावासाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स:
१. लिफ्टचा वापर टाळा: आगीच्या वेळी शॉर्ट सर्किटमुळे लिफ्ट मध्येच अडकू शकते, त्यामुळे नेहमी पायऱ्यांचा वापर करा.
२. खाली वाकून चाला: धूर नेहमी वरच्या दिशेला जातो, त्यामुळे शुद्ध हवा मिळवण्यासाठी जमिनीच्या जवळ वाकून किंवा सरपटत जाणे फायदेशीर ठरते.
३. ओला कपडा: नाका-तोंडाला ओला रुमाल लावल्यास धूर फुफ्फुसात जाण्यापासून वाचता येते.
४. फायर एक्स्टिंग्विशर: आपल्या मजल्यावर असलेले अग्निशमन साधन कसे वापरावे, याचे प्रशिक्षण प्रत्येक रहिवाशाने घेतले पाहिजे.
अंधेरीतील ही आग मोठी होती, पण मुंबई अग्निशमन दलाच्या जवानांनी दाखवलेल्या शौर्यामुळे कोणाचेही प्राण गेले नाहीत. याबद्दल त्यांचे सर्व स्तरातून कौतुक होत आहे.
Read Also
