मुंबईच्या वातावरणावर औद्योगिक प्रदूषणाचा वाढता परिणाम लक्षात घेऊन चार शालेय विद्यार्थ्यांनी एक अत्यंत महत्त्वाचा प्रकल्प सुरू केला आहे. नव्या गोएंका, अमैरा मेहता, प्रिया कनोजिया आणि सोनाक्षी पटनी यांनी औद्योगिक प्रदूषणाचे कारण, परिणाम आणि शाश्वत उपाय यावर विस्तृत संशोधन केले आहे. त्यांच्या प्रकल्पामुळे उद्योग आणि नागरिकांना पर्यावरणाच्या बाबतीत जागरूक करण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे.
विद्यार्थ्यांनी औद्योगिक प्रदूषणाचे चार मुख्य प्रकार ओळखले. हवेचे प्रदूषण हा सर्वात जास्त प्रमाणात दिसणारा आणि हानिकारक प्रकार आहे. कारखान्यांमधून निघणारे विषारी वायू आणि धुराडे श्वासोच्छवासाच्या आजारांना जन्म देतात, प्रतिकारशक्ती कमी करतात आणि जागतिक तापमान वाढवतात. मुंबई प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने दिलेल्या माहितीनुसार, धुके तयार करणाऱ्या कणांपैकी २०% औद्योगिक उत्सर्जन आणि ज्वलनामुळे निर्माण होतात.
जल प्रदूषण हा दुसरा महत्त्वाचा प्रकार आहे. औद्योगिक कचरा नद्या, तलाव आणि समुद्रात विसर्जित केल्याने पाण्याचे तापमान आणि पीएच बदलते, ज्यामुळे जलचरांचे वातावरण धोक्यात येते आणि जैवविविधता कमी होते. विद्यार्थ्यांनी सांगितले की, अरबी समुद्रात ५०% सीवेज कचरा सोडला जातो, ज्यामुळे कोरल आणि मासे दूषित होतात आणि अन्नसाखळीत आरोग्याचा धोका निर्माण होतो.
जमिनीचे प्रदूषण आणि ध्वनी प्रदूषण हे देखील विद्यार्थ्यांनी गांभीर्याने घेतले आहे. औद्योगिक कचरा, विषारी रसायने, प्लास्टिक आणि रबर यांच्या अनियंत्रित विसर्जनामुळे माती दूषित होते, शेतीची उत्पादकता कमी होते आणि भूजलात विषारी पदार्थ शिरतात. ध्वनी प्रदूषणामुळे औद्योगिक भागात राहणाऱ्या लोकांना तणाव, झोपेचा त्रास, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण आणि उच्च रक्तदाब येण्याची शक्यता असते.
फील्ड व्हिजिट आणि शाश्वत उपाय
विद्यार्थ्यांनी शोधकार्यात तेथील प्रमुख उद्योगांची भेट घेतली. त्यांनी सीईएटी टायर फॅक्टरीला भेट दिली, जी शाश्वत उपाय अंमलात आणण्यासाठी ओळखली जाते. तेथे त्यांनी ज्वलनासाठी जैव इंधन वापरले जाते, ऊर्जा-कार्यक्षम यंत्रसामग्री वापरली जाते आणि कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट लावली जाते. विद्यार्थ्यांनी या उपायांचे कौतुक केले आणि इतर उद्योगांनी देखील अशा शाश्वत पद्धती अंमलात आणण्याचे आवाहन केले.
शैक्षणिक आणि सामाजिक प्रभाव
विद्यार्थ्यांनी ‘द ग्रीन प्लांट’ नावाचे वेबसाइट तयार केले, ज्यामध्ये औद्योगिक शाश्वत पद्धतींची माहिती सादर केली आहे. हे वेबसाइट शैक्षणिक संसाधन आणि उद्योगांसाठी सहकार्याचे मंच देखील आहे. त्यांनी पर्यावरणाच्या बाबतीत जागरूकता वाढवण्यासाठी, जबाबदारीची मागणी करण्यासाठी आणि शाश्वत बदल घडवण्यासाठी आवाहन केले आहे.
Follow Us On
Read Also
