मुंबई: महाराष्ट्रातील २९ महानगरपालिकांच्या निवडणुकीचा रणसंग्राम आज प्रत्यक्ष मतदानाने सुरू झाला आहे. सकाळी ७.३० वाजल्यापासून राज्यातील विविध शहरांमध्ये मतदारांचा मोठा उत्साह दिसून येत आहे. मात्र, या मतदानासोबतच एक मोठा राजकीय वादही उफाळून आला आहे, तो म्हणजे मतदारांच्या बोटाला लावल्या जाणाऱ्या ‘मार्कर पेन’च्या शाईचा. ठाकरे बंधूंसह महाविकास आघाडीतील अनेक नेत्यांनी या मार्कर पेनच्या शाईवर तीव्र आक्षेप घेतल्यानंतर आता राज्य निवडणूक आयोगाने अधिकृत स्पष्टीकरण जारी करून सर्व शंकांचे निरसन करण्याचा प्रयत्न केला आहे.
काय आहे मार्कर पेनचा वाद?
मतदान केल्यानंतर मतदाराच्या डाव्या हाताच्या तर्जनीवर लावली जाणारी शाई ही मतदानाची ओळख असते. पूर्वी ही शाई बाटलीतील ब्रशने लावली जायची, जी अत्यंत पक्की असायची. मात्र, यंदा अनेक ठिकाणी मार्कर पेनचा वापर केला जात आहे. ही शाई काही वेळातच पुसली जाते आणि त्यानंतर संबंधित मतदार पुन्हा मतदान करू शकतो, असा आरोप मनसे प्रमुख राज ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे यांनी केला आहे. राज ठाकरे यांनी तर “ही शाई पुसून पुन्हा मतदान करा,” अशा शब्दांत संताप व्यक्त केला होता.
वाढता वाद आणि मतदारांमधील संभ्रम पाहता राज्य निवडणूक आयोगाने तातडीने एक परिपत्रक जारी केले आहे. आयोगाने स्पष्ट केले आहे की, केवळ बोटावरची शाई पुसली म्हणजे एखादा मतदार पुन्हा मतदान करू शकेल, हे तांत्रिकदृष्ट्या अशक्य आहे.
१. नोंदवहीतील नोंद:
आयोगाने म्हटले आहे की, जेव्हा एखादा मतदार मतदान केंद्रात येतो, तेव्हा त्याची ओळख पटवून मतदान नोंदवहीमध्ये त्याची नोंद केली जाते. एकदा मतदान केल्यानंतर त्या मतदाराच्या नावापुढे नोंद झालेली असते. त्यामुळे जरी त्याने बोटावरची शाई पुसली तरी, तो पुन्हा मतदान केंद्रात आल्यास यंत्रणेला त्याची माहिती त्वरित मिळते.
२. कायदेशीर कारवाई: बोटावरची शाई पुसून पुन्हा मतदान करण्याचा प्रयत्न करणे हे एक गंभीर गैरकृत्य असून, असा प्रयत्न करणाऱ्या व्यक्तीवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असा इशारा आयोगाने दिला आहे.
३. दक्षतेच्या सूचना: मतदान केंद्रावरील सर्व अधिकाऱ्यांना आणि कर्मचाऱ्यांना याबाबत आधीच सतर्क करण्यात आले आहे.
मार्कर पेन वापराचा नियम जुनाच
अनेकांसाठी मार्कर पेनचा वापर नवीन वाटत असला तरी, राज्य निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे की हा निर्णय नवा नाही. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये मतदारांच्या बोटाला शाई लावण्यासाठी मार्कर पेनचा वापर करण्याबाबतचे आदेश १९ नोव्हेंबर २०११ आणि २८ नोव्हेंबर २०११ रोजीच निर्गमित करण्यात आले होते. तेव्हापासून अनेक निवडणुकांमध्ये याच मार्कर पेनचा वापर यशस्वीपणे केला जात आहे.
शाई लावण्याची योग्य पद्धत
आयोगाने आपल्या आदेशात मार्कर पेन वापरण्याच्या विशिष्ट पद्धतीचाही उल्लेख केला आहे. “मतदाराच्या बोटावर शाई ठळकपणे उमटेल अशा पद्धतीने लावावी. विशेषतः नखावर आणि नखाच्या वरच्या बाजूला त्वचेवर तीन-चार वेळा घासून शाई लावावी,” अशा सूचना कर्मचाऱ्यांना देण्यात आल्या आहेत. जर नियमाप्रमाणे शाई लावली तर ती सहजासहजी पुसली जात नाही, असेही आयोगाचे म्हणणे आहे.
राजकीय नेत्यांच्या प्रतिक्रिया
या वादावर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीही भाष्य केले आहे. “मार्कर पेनचा वापर हा निवडणूक आयोगाचा निर्णय आहे. जर कोणाला यावर आक्षेप असेल तर त्यांनी रीतसर तक्रार करावी, त्यावर कारवाई होईल. मात्र, पराभव समोर दिसत असल्याने काही लोक अशा प्रकारचे मुद्दे उपस्थित करून गोंधळ निर्माण करण्याचा प्रयत्न करत आहेत,” असा टोला मुख्यमंत्र्यांनी लगावला. दुसरीकडे, उद्धव ठाकरे यांनी “निवडणूक आयुक्त नक्की काय करत आहेत?” असा सवाल करत प्रशासनावर टीका केली आहे.
मतदारांना आवाहन
निवडणूक आयोगाने मतदारांना आवाहन केले आहे की, कोणत्याही अफवांना बळी पडू नका आणि शाई पुसण्याचा प्रयत्न करून स्वतःवर कायदेशीर संकट ओढवून घेऊ नका. लोकशाहीच्या या उत्सवात पारदर्शकता राखण्यासाठी प्रशासन पूर्णपणे सज्ज आहे.
महाराष्ट्रातील या हाय-व्होल्टेज निवडणुकीत मार्कर पेनचा हा मुद्दा निकालावर किंवा मतदानाच्या टक्केवारीवर काय परिणाम करतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. मात्र, सध्या तरी निवडणूक आयोगाच्या या स्पष्टीकरणामुळे प्रशासकीय बाजू स्पष्ट झाली आहे.
Follow Us On
Read Also
