वॉशिंग्टन/नवी दिल्ली: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतासोबतच्या व्यापार संबंधांवर पुन्हा एकदा कठोर भूमिका घेण्याचे संकेत दिले आहेत. रशियाकडून भारत करत असलेल्या तेल खरेदीवर नाराजी व्यक्त करत ट्रम्प यांनी भारतीय वस्तूंवर अधिक आयात शुल्क (Tariffs) लावण्याचा इशारा दिला आहे. “पंतप्रधान मोदींना माहित होते की मी या निर्णयावर खुश नाही,” असे विधान करत ट्रम्प यांनी आंतरराष्ट्रीय राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे.
‘एअर फोर्स वन’ विमानात पत्रकारांशी बोलताना डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारत आणि रशियामधील तेल व्यापारावर भाष्य केले. ते म्हणाले, “पंतप्रधान मोदी हे एक अतिशय चांगले व्यक्ती आहेत. ते माझे मित्र आहेत. मात्र, रशियाकडून तेल खरेदी करण्याच्या त्यांच्या निर्णयावर मी नाराज होतो आणि ही गोष्ट त्यांनाही माहित होती. मला खुश ठेवणे त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे होते, कारण आपण मोठे व्यापारी भागीदार आहोत. जर ही परिस्थिती सुधारली नाही, तर आम्ही भारतावर खूप लवकर आणि मोठ्या प्रमाणात टॅरिफ लावू शकतो.”
५० टक्के टॅरिफचे संकट
गेल्या वर्षभरापासून भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार संबंध ताणले गेले आहेत. ट्रम्प प्रशासनाने आधीच भारतीय उत्पादनांवर २५ टक्के ‘रेसिप्रोकल टॅरिफ’ आणि रशियन तेल खरेदीच्या शिक्षेदाखल अतिरिक्त २५ टक्के दंड लावला आहे. यामुळे काही श्रेणीतील वस्तूंवर एकूण ५० टक्के आयात शुल्क लागू झाले आहे. या नव्या इशाऱ्यामुळे हे शुल्क आणखी वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, याचा थेट फटका भारतीय निर्यातदारांना बसू शकतो.
मोदी-ट्रम्प यांच्यातील संवाद आणि तणाव
काही दिवसांपूर्वीच पंतप्रधान मोदी आणि डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यात दूरध्वनीवरून चर्चा झाली होती. या संवादात दोन्ही नेत्यांनी द्विपक्षीय व्यापार वाढवण्यावर भर दिला होता. मात्र, ट्रम्प यांचे ताजे विधान पाहता, पडद्यामागे रशियन तेलाचा मुद्दा अद्याप सुटलेला नाही, हे स्पष्ट होते. ट्रम्प यांचा असा दावा आहे की, भारताने रशियाकडून तेल खरेदी करणे थांबवण्याचे आश्वासन दिले होते, मात्र भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने अशा कोणत्याही आश्वासनाचा इन्कार केला आहे.
भारताची भूमिका: ‘इंडिया फर्स्ट’ धोरण
दुसरीकडे, भारत आपल्या ऊर्जा गरजा पूर्ण करण्यासाठी रशियन कच्च्या तेलावर अवलंबून आहे. भारतीय अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे की, देशातील ग्राहकांना परवडणाऱ्या दरात इंधन उपलब्ध करून देणे हे सरकारचे प्राथमिक कर्तव्य आहे. रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यापासून भारत हा रशियन कच्च्या तेलाचा मोठा ग्राहक बनला आहे. मात्र, अमेरिकेचा दबाव पाहता भारताने आता अमेरिकेकडूनही तेल आयात वाढवली असून रशियन तेलाची साप्ताहिक माहिती घेण्यास सुरुवात केली आहे.
तांदूळ आणि कृषी उत्पादनांवरही टांगती तलवार
केवळ तेलच नाही, तर भारतीय तांदळाच्या निर्यातीवरही ट्रम्प यांनी निशाणा साधला आहे. “भारताला तांदळावर सूट का दिली जातेय? त्यांनीही टॅरिफ भरला पाहिजे,” असे ट्रम्प यांनी नुकत्याच एका बैठकीत म्हटले होते. अमेरिकन शेतकऱ्यांच्या हितरक्षणासाठी भारत आपल्या बाजारपेठा खुल्या करत नसल्याचा आरोप सातत्याने ट्रम्प करत आहेत.
भविष्यातील वाटचाल
सध्या भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार वाटाघाटी एका कठीण वळणावर आहेत. भारत आपल्या कृषी आणि दुग्धव्यवसाय क्षेत्राचे रक्षण करण्यासाठी ठाम आहे, तर अमेरिका बाजारपेठेत प्रवेशासाठी टॅरिफचा धाक दाखवत आहे. आगामी काळात मोदी आणि ट्रम्प यांची होणारी भेट या व्यापार युद्धाला पूर्णविराम देणार की तणाव आणखी वाढणार, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Follow Us On
Read Also
